Een peesontsteking in de schouder betreft de pezen van het rotatorenmanchet in de krappe ruimte onder het schouderdak. Vaak is de slijmbeurs erbij betrokken, en de huisartsenstandaard vat beide samen als subacromiaal pijnsyndroom. De eerste behandeling is afwachten en de belasting aanpassen, niet een injectie of een foto.
Drie namen voor bijna dezelfde plek
Zoek je op peesontsteking schouder, dan kom je drie termen tegen die door elkaar worden gebruikt: peesontsteking, slijmbeursontsteking en kalkschouder. Dat is geen slordigheid van de schrijvers. Ze zitten letterlijk op elkaar gestapeld in een spleet van een paar millimeter, en ze komen zelden alleen.
Peesontsteking
De pezen van het rotatorenmanchet zijn overbelast en veranderd. Pijn bij heffen, vooral tussen 60 en 120 graden. Meestal geleidelijk ontstaan.
Slijmbeursontsteking
De bursa onder het schouderdak is gezwollen en drukt. Pijn bij dezelfde bewegingen, maar vaak feller, met meer nachtelijke pijn en een gespannen gevoel.
Kalkschouder
Er is kalk in de pees neergeslagen. Kan jarenlang niets doen en dan in enkele dagen extreem pijnlijk worden. Op een röntgenfoto goed te zien.
De schouder is het beweeglijkste gewricht van je lichaam en betaalt daarvoor met stabiliteit. Vier kleine spieren, samen het rotatorenmanchet, houden de bovenarmkop op zijn plaats. Hun pezen lopen door de nauwe ruimte onder het schouderdak, met de slijmbeurs als glijlaag ertussen. Alles wat die ruimte verkleint of die pezen overbelast geeft daar pijn. Straalt de pijn vooral naar beneden uit, dan hoort het bij het bredere beeld van peesontsteking in de arm, waar de bovenarm en de voorkant van de schouder aparte plekken zijn.
Wat je huisarts zal zeggen, en waarom
Verwacht het woord peesontsteking niet te horen. De NHG-Standaard Schouderklachten gebruikt sinds enkele jaren de term subacromiaal pijnsyndroom, precies omdat je meestal niet kunt uitmaken of het de pees, de slijmbeurs of allebei is, en omdat het voor de behandeling ook niet uitmaakt.
Er zit nog een tweede reden achter die naamsverandering. Onder de microscoop blijkt er in chronisch pijnlijke pezen geen ontsteking te zitten. Khan en collega’s lieten dat in 2002 in het British Medical Journal zien: geen ontstekingscellen, wel wanordelijke collageenvezels en ingegroeide bloedvaatjes. Het woord ontsteking suggereert een brandhaard die je met een pilletje dooft, en dat is niet wat hier speelt. Bij de tennisarm loopt die discussie identiek, tot aan de naam toe.
De volgorde van behandeling in Nederland
De volgorde die in Nederland gebruikelijk is
Uitleg en afwachtend beleid
De NHG-Standaard kiest bewust voor afwachten met pijnstilling, omdat deze klacht bij de meeste mensen vanzelf overgaat. Dat is geen afschepen, dat is de best onderbouwde eerste stap.
De belasting aanpassen, niet stoppen met bewegen
Werk niet boven schouderhoogte, til dicht bij je lichaam en blijf de arm normaal gebruiken binnen wat geen pijn doet.
Oefentherapie
Opbouwende krachtoefeningen voor het rotatorenmanchet en de schouderbladspieren, drie keer per week, minstens drie maanden. Dit is het enige onderdeel dat de pees zelf verandert.
Eventueel een injectie
Bij veel pijn, en vooral als die de oefeningen onmogelijk maakt. Zie de injectie als een venster waarin je kunt gaan oefenen, niet als de behandeling zelf.
Echo na drie maanden
Pas als de klachten na drie maanden conservatieve behandeling aanhouden, adviseert de standaard beeldvorming te overwegen. Eerder verandert het het beleid niet.
Verwijzing naar de orthopeed
Voor een klein deel van de mensen, en meestal bij een scheur in de pees of bij kalk die niet oplost.
Over die injectie, met cijfers
Wat een corticosteroïdinjectie in de schouder doet, in de tijd
Wat je hieruit meeneemt: een injectie is niet zinloos, maar verandert het beloop op lange termijn niet. Het beste moment is wanneer de pijn zo hevig is dat oefenen onmogelijk is. Je koopt er tijd mee om aan het deel te beginnen dat wel iets verandert.
Slapen met peesontsteking schouder
Dit is de vraag die het vaakst wordt gesteld en het minst wordt beantwoord. Nachtelijke pijn hoort erbij: als je ligt zakt de bovenarmkop iets omhoog en wordt de ruimte onder het schouderdak nog krapper.
- Op je rug, met een klein kussen onder de bovenarm. Zo zakt de schouder niet naar achteren en blijft de ruimte open.
- Op de gezonde zij, met een dik kussen tegen je borst. Leg de pijnlijke arm erop, zodat hij niet voorover naar binnen valt.
- Niet met de arm boven je hoofd. Dat is precies de stand die de pees klem zet.
- Neem eventuele pijnstilling voor het slapengaan, niet midden in de nacht als je er al wakker van bent.
Wat je overdag doet
Haal de piek uit de belasting en houd de beweging erin. Werk niet boven schouderhoogte, til dicht bij je lichaam en gebruik de arm gewoon binnen wat geen pijn geeft. Een mitella of wekenlang ontzien maakt het erger: een schouder die niet beweegt wordt stijf, en stijfheid is bij deze klacht een groter probleem dan de pijn zelf.
Bouw daarna kracht op. Drie keer per week, minstens drie maanden, met oefeningen voor de draaispieren en de schouderbladspieren. Wat pijn tijdens de oefening mag, mits die binnen een dag weer is gezakt.
Houd rekening met de vergoeding: fysiotherapie zit voor volwassenen niet standaard in de basisverzekering. Alleen aandoeningen op de chronische lijst van Zorginstituut Nederland worden vergoed, en dan vanaf de 21e behandeling. Voor gewone schouderklachten heb je in de praktijk een aanvullende verzekering nodig.
Bij klachten die maanden aanhouden speelt ook het bredere herstelvermogen mee, waarin slaap, beweging, voeding en de laaggradige ontsteking in het lichaam meetellen. Sommige mensen zetten daarnaast een formule gericht op peesklachten in of kijken naar het ontstekingsniveau in het lichaam. Dat komt naast de opbouw, niet in plaats daarvan.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een peesontsteking in de schouder?
Bij de meeste mensen zes weken tot enkele maanden. Bij klachten die al langer dan drie maanden bestaan, reken op zes tot twaalf maanden met een opgebouwd oefenprogramma. Schouderklachten hebben de naam hardnekkig te zijn, en dat klopt: dit is een van de langzaamste peesklachten van het lichaam.
Hoe slaap je met een peesontsteking in de schouder?
Op je rug of op de gezonde zij. Op je rug leg je een klein kussen onder de bovenarm zodat de schouder niet naar achteren zakt. Op je zij neem je een dik kussen tegen de borst en leg je de pijnlijke arm erop, zodat hij niet naar binnen valt. Vermijd slapen met de arm boven je hoofd. Nachtelijke pijn is bij deze klacht heel gewoon en betekent niet dat er iets ergs aan de hand is.
Straalt een peesontsteking in de schouder uit naar de arm?
Ja, dat is zelfs kenmerkend. De pijn zit vaak niet in de schouder zelf maar aan de buitenkant van de bovenarm, tot ongeveer halverwege. Loopt de pijn door tot voorbij de elleboog, met tintelingen of een doof gevoel in de hand, dan wijst dat eerder op een zenuw in de nek en hoort het bij de huisarts.
Helpt een injectie bij een peesontsteking in de schouder?
Tijdelijk wel. De NHG-Standaard Schouderklachten stelt dat een injectie onder het schouderdak pijn en functie enkele weken tot maanden kan verbeteren, maar dat er na drie maanden geen verschil meer is, en dat het effect vergelijkbaar is met dat van een ontstekingsremmer. Het beste gebruik is als venster om te kunnen gaan oefenen.
Wat is het verschil tussen een peesontsteking en een slijmbeursontsteking in de schouder?
Bij het eerste zit het probleem in de pezen van het rotatorenmanchet, bij het tweede in de slijmbeurs die daarboven ligt. In de praktijk komen ze meestal samen voor en zijn ze klinisch nauwelijks te scheiden. Daarom vat de huisartsenstandaard beide samen als subacromiaal pijnsyndroom, en is de eerste behandeling identiek.
Welke oefeningen helpen bij een peesontsteking in de schouder?
Opbouwende krachtoefeningen voor de draaispieren en de schouderbladspieren, meestal met een elastiek: naar buiten draaien met de elleboog langs het lichaam, schouderbladen naar achteren en omlaag trekken, en later heffen tot onder de pijngrens. Begin licht en voeg elke week iets toe. Een fysiotherapeut stelt dit gericht samen. Doorzetten is belangrijker dan de precieze oefening.
Om te onthouden
Twee dingen. Het eerste: dat je geen foto en geen injectie meekrijgt van je huisarts is geen afschepen, het volgt de standaard, en de reden is dat vroeg beeldonderzoek het beleid niet verandert.
Het tweede: dit is een langzame klacht. Reken op maanden, niet op weken. Wie dat weet begint eerder aan de oefeningen die daadwerkelijk iets veranderen, in plaats van te blijven wachten tot het vanzelf overgaat.
Bronnen
Khan K.M., Cook J.L., Kannus P. et al. (2002). Time to abandon the “tendinitis” myth. British Medical Journal, 324(7338), 626-627. DOI: 10.1136/bmj.324.7338.626
Cook J.L., Purdam C.R. (2009). Is tendon pathology a continuum? A pathology model to explain the clinical presentation of load-induced tendinopathy. British Journal of Sports Medicine, 43(6), 409-416. DOI: 10.1136/bjsm.2008.051193
Alfredson H., Pietilä T., Jonsson P., Lorentzon R. (1998). Heavy-load eccentric calf muscle training for the treatment of chronic Achilles tendinosis. American Journal of Sports Medicine, 26(3), 360-366. DOI: 10.1177/03635465980260030301
Beyer R., Kongsgaard M., Hougs Kjær B. et al. (2015). Heavy slow resistance versus eccentric training as treatment for Achilles tendinopathy. American Journal of Sports Medicine, 43(7), 1704-1711. DOI: 10.1177/0363546515584760
Sivrika A.P., Papadamou E., Kypraios G. et al. (2023). Comparability of the effectiveness of different types of exercise in the treatment of Achilles tendinopathy: a systematic review. Healthcare, 11(16), 2268. DOI: 10.3390/healthcare11162268
