Een tennisarm is pijn op de buitenzijde van de elleboog door overbelasting van de strekpezen van de pols. Tennissen heeft er zelden mee te maken. De NHG-Standaard adviseert afwachtend beleid met uitleg en het verminderen van de belasting: zeventig tot tachtig procent is na een half jaar vrijwel hersteld.
Wat op veel pagina’s ontbreekt: brace en shockwave worden in de Nederlandse huisartsenrichtlijn niet aanbevolen, en een injectie werkt op de lange termijn averechts.
Wat er precies pijn doet
Aan de buitenzijde van de elleboog zit een benig uitsteeksel, de laterale epicondyl. Daar hechten de spieren aan die de pols omhoog trekken en de vingers strekken. Diezelfde strekpezen kunnen ook aan hun andere uiteinde vastlopen, en dan spreek je van een peesontsteking in de pols. Eén daarvan, de korte polsstrekker, is in de meeste gevallen de boosdoener.
De pijn is scherp en goed aan te wijzen, ongeveer zo groot als een nagel, en komt op zodra je ergens in knijpt: een volle kop optillen, een sleutel omdraaien, een deksel losdraaien. Hij trekt soms de onderarm in, maar het middelpunt blijft dat ene punt.
Die precisie is bruikbaar. Diffuse pijn over de hele arm, of een gezwollen en warme elleboog, past niet bij dit beeld en verdient ander onderzoek. Zit het pijnpunt hoger, in de bovenarm of aan de voorkant van de schouder, dan gaat het om een peesontsteking in de arm, die vier verschillende plekken kent.
Wat de naam belooft en wat er aan de hand is
Wat mensen eruit opmaken
- Het komt van tennis, dus ik heb het niet.
- De uitgang itis betekent ontsteking.
- Een ontstekingsremmer pakt de oorzaak aan.
- Rust laat de ontsteking uitdoven.
Wat er meestal speelt
- De meeste mensen met deze klacht spelen geen tennis.
- Na enkele weken zijn er nauwelijks ontstekingscellen meer.
- Het peesweefsel bij de aanhechting is verzwakt en verdikt.
- De pijn zakt met rust, de pees wordt er niet sterker van.
De naam misleidt twee keer
Eerste misverstand: tennis. De term zit zo vast in het taalgebruik dat mensen de diagnose afwijzen omdat ze nooit een racket hebben vastgehouden. In werkelijkheid vormen tennissers een kleine minderheid. De meesten zijn timmerlieden, koks, kappers, schilders, mensen die net verhuisd zijn, of iemand die een paar dagen heeft geklust.
Tweede misverstand, belangrijker: de uitgang. Bij klachten die langer dan enkele weken duren zijn er nauwelijks ontstekingscellen te vinden. Het peesweefsel is verzwakt en rommelig geordend. Dat verklaart waarom een ontstekingsremmer wel de pijn dempt en de oorzaak niet raakt.
Wat de Nederlandse richtlijn adviseert
De NHG-Standaard Epicondylitis is op dit punt onder huisartsenrichtlijnen ongewoon stellig. Voldoende vermindering van de belasting, met goede uitleg en pijnstilling, volstaat voor het overgrote deel van de mensen.
van de mensen met een tennisarm is na zes maanden vrijwel hersteld zonder behandeling. Na een jaar loopt dat op tot bijna negen op de tien.
NHG-Standaard Epicondylitis, Nederlands Huisartsen Genootschap
De standaard is ook duidelijk over wat er níet hoeft. Een brace of shockwavebehandeling wordt niet aanbevolen. Bij tapen is terughoudendheid geboden. Corticosteroïdinjecties en verwijzing voor oefentherapie worden alleen overwogen bij ernstige of langdurige klachten met een specifieke reden.
Dat betekent niet dat je niets kunt doen, maar wel dat het eerste antwoord uitleg en aanpassing van de handeling is, en geen apparaat of naald.
Wat je zelf kunt doen
- Zoek de handeling. Er zit bijna altijd een aanleiding: bijvoorbeeld een nieuwe muis, een week schilderen, een verhuizing. Verander die eerst.
- Draai de handpalm omhoog bij het tillen. Met de handpalm omlaag trekken de strekspieren mee, met de palm omhoog nemen andere spieren het over.
- Maak handvatten dikker. Een dikker handvat vraagt minder knijpkracht en haalt de spanning van de aanhechting.
- Blijf de arm gebruiken. Niets doen kost spierkracht en maakt de terugkeer moeilijker.
- Bouw kracht op als het traag gaat. Onderarm op tafel, hand over de rand, handpalm omlaag, een klein gewicht langzaam laten zakken en weer optillen. Drie series van vijftien, om de dag, twaalf weken.
Hoeveel belasting is nog verstandig
kracht neemt af
de volgende ochtend gelijk
goed niveau
duidelijk hoger
stap terug
Het terrein op de achtergrond
Naast de mechanische kant speelt de laaggradige ontsteking in het lichaam mee in hoe snel peesweefsel herstelt. Slaap, regelmatige beweging en voeding werken daarop in.
Kurkuma en boswellia worden op dat terrein onderzocht, en de vraag is telkens of ze worden opgenomen. Standaard curcumine haalt het bloed nauwelijks. Dat probleem stuurde onze formule die op biodisponibiliteit is ontworpen, en daaruit komt ons supplement bij peesontsteking voort. Naast het aanpassen van de belasting, nooit in plaats daarvan.
Wanneer je de huisarts belt
- Tintelingen of een doof gevoel in de hand, wat naar een zenuw wijst.
- Een elleboog die gezwollen, warm en rood is.
- Pijn na een val of een harde klap.
- Een greep die plotseling wegvalt waardoor je dingen laat vallen.
- Klachten die na drie maanden niet minder worden.
Veelgestelde vragen
Hoe krijg je een tennisarm weg?
Meestal door de tijd, in combinatie met het aanpassen van de handeling die de klacht veroorzaakte. Volgens de NHG-Standaard is afwachtend beleid met goede uitleg en het verminderen van de belasting bij de meeste mensen voldoende. Wie sneller vooruit wil of na weken vastloopt, kan langzame krachtoefeningen voor de polsstrekkers toevoegen, twaalf weken lang.
Wat zijn de symptomen van een tennisarm?
Een scherpe, goed aan te wijzen pijn op de buitenzijde van de elleboog die opkomt bij knijpen en tillen. Een volle kop optillen, een sleutel omdraaien, een pot opendraaien. De pijn kan de onderarm in trekken en de greep kan zwakker aanvoelen. In rust is er meestal weinig aan de hand.
Wat mag je niet doen met een tennisarm?
De arm wekenlang volledig sparen. Dat verzwakt de spieren en maakt de terugval waarschijnlijker. Vermijd wel de specifieke bewegingen die pijn geven met een zware last: tillen met de handpalm omlaag, langdurig knijpen, en schroeven of wringen. Draai de handpalm omhoog bij het tillen, dat scheelt direct.
Hoe lang duurt een tennisarm?
Bij afwachtend beleid is zeventig tot tachtig procent van de mensen na zes maanden vrijwel klachtenvrij, en na een jaar bijna negen op de tien. Met gerichte oefeningen gaat het bij veel mensen sneller, in de orde van drie tot zes maanden. Korter dan zes weken is uitzonderlijk.
Is tennisarm hetzelfde als tenniselleboog?
Ja. Tennisarm en tenniselleboog zijn twee namen voor dezelfde aandoening, in medische termen epicondylitis lateralis. De aanhechting van de strekspieren van de pols op de buitenzijde van de elleboog is overbelast. De golferselleboog is wél iets anders: die zit aan de binnenzijde.
Helpt een brace of shockwave?
De NHG-Standaard raadt een brace en shockwave bij epicondylitis niet aan. Een klemband net onder de elleboog kan bij sommige mensen tijdens het werk de pijn dempen, maar behandelt niets. Er is ook terughoudendheid rond corticosteroïdinjecties en rond verwijzing voor oefentherapie: die worden alleen bij ernstige of langdurige klachten overwogen.
Werkt een injectie met corticosteroïden?
Op korte termijn opvallend goed, en op langere termijn slechter dan niets doen. Dat is aangetoond in een Nederlandse gerandomiseerde studie van Smidt en Van der Windt uit 2002, uitgevoerd bij huisartsen. Na zes weken deed de injectiegroep het duidelijk het best. Na een jaar was het beeld omgedraaid, met beduidend meer terugval na injectie.
Wat je hiervan onthoudt
Doe dit vandaag: pak het voorwerp dat je het vaakst optilt en til het met de handpalm omhoog in plaats van omlaag. Dat ene verschil haalt de trek van de aanhechting bij elke herhaling.
Voor de rest: dit is een klacht die bij de meeste mensen vanzelf overgaat, en dat is goed nieuws en tegelijk de reden dat het lang duurt. Wie de handeling die het veroorzaakte niet verandert, begint de klok telkens opnieuw.
Bronnen
Khan K.M., Cook J.L., Kannus P. et al. (2002). Time to abandon the “tendinitis” myth. British Medical Journal, 324(7338), 626-627. DOI: 10.1136/bmj.324.7338.626
Smidt N., van der Windt D.A., Assendelft W.J. et al. (2002). Corticosteroid injections, physiotherapy, or a wait-and-see policy for lateral epicondylitis: a randomised controlled trial. The Lancet, 359(9307), 657-662. DOI: 10.1016/S0140-6736(02)07811-X
Cook J.L., Purdam C.R. (2009). Is tendon pathology a continuum? A pathology model to explain the clinical presentation of load-induced tendinopathy. British Journal of Sports Medicine, 43(6), 409-416. DOI: 10.1136/bjsm.2008.051193
Alfredson H., Pietilä T., Jonsson P., Lorentzon R. (1998). Heavy-load eccentric calf muscle training for the treatment of chronic Achilles tendinosis. American Journal of Sports Medicine, 26(3), 360-366. DOI: 10.1177/03635465980260030301
Sivrika A.P., Papadamou E., Kypraios G. et al. (2023). Comparability of the effectiveness of different types of exercise in the treatment of Achilles tendinopathy: a systematic review. Healthcare, 11(16), 2268. DOI: 10.3390/healthcare11162268
