Een peesontsteking in de voet is bijna altijd overbelasting van één pees, uitgelokt door iets wat kort daarvoor is veranderd. Een strak geknoopte veter, een nieuwe schoen of meer kilometers dan gewend. De behandeling begint met die prikkel weghalen, niet met de voet stilleggen.
Wat op veel pagina’s ontbreekt: een peesontsteking en een peesplaatontsteking worden vaak door elkaar gehaald, terwijl de aanpak verschilt.
Wat er in de voet gebeurt
Door de voet lopen pezen die de tenen strekken en buigen. Op de voetrug liggen ze vlak onder de huid, langs de binnen- en buitenrand glijden ze door nauwe kokers om het bot heen.
Bij herhaalde prikkeling zwelt zo’n koker op of raakt de pees geïrriteerd. De eerste weken zit er echte ontsteking bij. Duren de klachten langer, dan is het weefsel vooral verdikt en rommelig, en zijn de ontstekingscellen grotendeels weg. Daarom dempt een ontstekingsremmer wel de pijn maar herstelt hij de pees niet.
WAT EEN PEESONTSTEKING IN DE VOET UITLOKT
de pees
Een te strakke veter
De strekpezen op de voetrug liggen vlak onder de huid. Een strak geknoopte schoen drukt er urenlang op.
Meer kilometers dan gewend
Een nieuw hardloopschema, een stedentrip, een baan waarin je staat in plaats van zit.
Een nieuwe schoen
Andere hakhoogte, een stijvere zool of een andere afwikkeling verlegt de belasting naar een andere pees.
De stand van de voet
Een platvoet of een holvoet verdeelt de trekkracht ongelijk over de pezen.
Een verzwikking van weken geleden
Na een verstuiking blijft een pees vaak overbelast omdat de voet anders wordt afgewikkeld.
Peesontsteking of peesplaatontsteking
Dit onderscheid bespaart weken. Een peesplaatontsteking, ook wel fasciitis plantaris, zit onder de voet en geeft stekende pijn bij de eerste stappen na het opstaan, die na een paar minuten lopen zakt.
Een peesontsteking zit meestal op de voetrug, langs de binnenrand achter het enkelbot of langs de buitenrand. Ligt het pijnpunt nog iets hoger, rond het enkelgewricht zelf, dan gaat het om een peesontsteking in de enkel, waar de kant die pijn doet de diagnose bepaalt. De pijn komt op bij bewegen en bij druk van de schoen, en heeft geen typisch ochtendpatroon. Zwelling en warmte op één plek horen erbij.
Wat je zelf doet
Wat de pees weer belastbaar maakt
- Kijk eerst naar de schoen. Knoop de veters losser over de pijnlijke plek, of sla één vetergat over. Dit klinkt te simpel en lost een verrassend aantal gevallen op.
- Bouw kracht op in de kuit. Hielheffen, langzaam omhoog en nog langzamer omlaag, drie series van vijftien, om de dag.
- Blijf lopen, gedoseerd. Vlakke ondergrond, een afstand die de volgende ochtend geen extra pijn geeft.
- IJs helpt de eerste dagen van een acute opvlamming en daarna niet meer.
weken is het gebruikelijke herstel bij een peesontsteking in de voet, mits de belasting wordt opgebouwd. Volledige rust verkort die tijd niet.
Op basis van het onderzoek naar peesklachten, samengevat door Sivrika en collega’s, 2023
Waar je in Nederland terechtkunt
De huisarts stelt de diagnose en verwijst zo nodig door. Daarnaast kent Nederland een sterke eerstelijns voetzorg: podotherapeuten en pedicures aangesloten bij ProVoet kijken naar schoeisel, drukverdeling en zolen. Bij een pees die door de schoen wordt geprikkeld is dat vaak het snelste antwoord. Voor de orthopedisch chirurg is een verwijzing nodig.
Het terrein op de achtergrond
Naast de mechanische kant bepaalt de laaggradige ontsteking in het lichaam mede hoe snel weefsel herstelt. Slaap, beweging en voeding werken daarop in.
Kurkuma en boswellia worden op dat terrein onderzocht. De vraag is telkens of ze worden opgenomen, en standaard curcumine haalt het bloed nauwelijks. Dat probleem stuurde onze formule die op biodisponibiliteit is ontworpen, en daaruit komt ons supplement bij peesontsteking voort. Naast de opbouw, nooit in plaats daarvan.
Wanneer je de huisarts belt
- Een voet die rood, warm en gezwollen is, zeker met koorts.
- Pijn na een val of verzwikking die na enkele dagen niet minder wordt.
- Tintelingen, doofheid of een voet die wegzakt bij het lopen.
- Klachten die na zes weken niet minder worden.
Veelgestelde vragen
Wat te doen bij een peesontsteking in de voet?
Zoek eerst wat er is veranderd: een strakke veter, een nieuwe schoen, meer kilometers. Haal die prikkel weg zonder de voet stil te leggen, en bouw daarna in weken de belasting op met langzame krachtoefeningen. Pijnstilling helpt de eerste dagen en verandert niets aan de pees.
Hoe lang duurt een peesontsteking in de voet?
Zes tot twaalf weken bij een goed opgebouwd traject. Korter dan een maand komt zelden voor. Duurt het langer dan drie maanden, dan is meestal de oorzaak nooit weggenomen of zijn de oefeningen te kort volgehouden.
Wat mag je niet doen bij peesontsteking?
De voet wekenlang volledig ontzien. Dat kost kracht en maakt terugval bijna zeker. Vermijd wel tijdelijk het hardlopen, lange wandelingen op harde ondergrond en schoenen die op de pijnlijke plek drukken.
Kan een peesontsteking vanzelf overgaan?
Vaak wel, als de oorzaak verdwijnt. Wie een te strakke veter losser knoopt of een schoen vervangt, is er soms binnen twee weken vanaf. Blijft de prikkel bestaan, dan blijft de klacht, hoeveel rust je ook neemt.
Is het een peesontsteking of een peesplaatontsteking?
Een belangrijk onderscheid. Een peesplaatontsteking geeft stekende pijn onder de hiel bij de eerste stappen ‘s ochtends. Een peesontsteking zit op de voetrug of langs de randen en doet zeer bij bewegen, niet vooral bij het opstaan.
Naar wie ga ik met voetklachten?
De huisarts is het beginpunt en verwijst zo nodig door. Daarnaast kijken podotherapeuten en pedicures naar schoeisel, drukverdeling en zolen. Voor de orthopedisch chirurg is altijd een verwijzing van de huisarts nodig.
Wat je hiervan onthoudt
Doe dit vandaag: kijk bij de schoen die je het vaakst draagt of de veter precies over de pijnlijke plek loopt. Knoop hem daar losser of sla het gat over. Bij een pees op de voetrug is dat soms de enige ingreep die nodig is.
Voor de rest: rust haalt de pijn tijdelijk weg en laat de pees even zwak achter. Wat hem belastbaar maakt is de opbouw die je zelf doet, en die kost weken.
Bronnen
Khan K.M., Cook J.L., Kannus P. et al. (2002). Time to abandon the “tendinitis” myth. British Medical Journal, 324(7338), 626-627. DOI: 10.1136/bmj.324.7338.626
Cook J.L., Purdam C.R. (2009). Is tendon pathology a continuum? A pathology model to explain the clinical presentation of load-induced tendinopathy. British Journal of Sports Medicine, 43(6), 409-416. DOI: 10.1136/bjsm.2008.051193
Alfredson H., Pietilä T., Jonsson P., Lorentzon R. (1998). Heavy-load eccentric calf muscle training for the treatment of chronic Achilles tendinosis. American Journal of Sports Medicine, 26(3), 360-366. DOI: 10.1177/03635465980260030301
de Vos R.J., van der Vlist A.C., Zwerver J. et al. (2021). Dutch multidisciplinary guideline on Achilles tendinopathy. British Journal of Sports Medicine, 55(20), 1125-1134. DOI: 10.1136/bjsports-2020-103867
Sivrika A.P., Papadamou E., Kypraios G. et al. (2023). Comparability of the effectiveness of different types of exercise in the treatment of Achilles tendinopathy: a systematic review. Healthcare, 11(16), 2268. DOI: 10.3390/healthcare11162268
