Een hamstring tendinopathie is een overbelaste hamstringpees, bijna altijd op de plek waar die vastzit aan je zitbot, het bot onder in je bil waarop je zit. Ze doet pijn bij zitten, hardlopen en rekken. Rust en rekken houden haar in stand. Kracht opbouwen in fases, minstens drie maanden, helpt wel.
Voel je een zeurende pijn onder in je bil zodra je een halfuur in de auto zit, en is je eerste reflex om de achterkant van je bovenbeen te rekken? Dat is precies wat je even moet laten. In die tegenstelling zit de sleutel van deze peesklacht.
Wat is een hamstring tendinopathie?
De hamstrings zijn drie spieren aan de achterkant van je bovenbeen: de biceps femoris, de semitendinosus en de semimembranosus. Ze beginnen op het zitbot, artsen zeggen tuber ischiadicum, en eindigen net onder je knie. Ze buigen je knie, maar vooral strekken ze je heup: dat doen ze als je hardloopt, een helling op fietst of uit een stoel opstaat.
Bij het zitbot
Het bot waarop je zit. Pijn onder in de bil bij zitten en hardlopen: de vorm die het vaakst voorkomt.
In de spierbuik
Midden in het bovenbeen. Plotselinge pijn bij een sprint: dat is een scheur, geen tendinopathie.
Bij de knie
Achter of aan de binnenkant van de knie, waar de pezen eindigen. Pijn bij afremmen en met gebogen knie.
De tendinopathie die lang blijft hangen, zit bijna altijd bovenaan. Fysiotherapeuten spreken dan van een proximale hamstring tendinopathie. Ze treft hardlopers, sporters die sprinten of tegen een bal trappen, maar ook mensen die weinig sporten en de hele dag zitten. In een Australisch onderzoek uit 2025 met 100 deelnemers was de gemiddelde leeftijd 45 jaar, en 74% was vrouw, de meesten recreatieve duurlopers.
Onderaan, achter de knie, komt het minder vaak voor. De semitendinosus eindigt daar in de pes anserinus, samen met twee andere pezen, en de pijn lijkt dan op een pes anserinus bursitis aan de binnenkant van de knie.
Tendinitis of tendinopathie: is er ontsteking?
Jarenlang leerden artsen dat een pees die al maanden pijn doet niet ontstoken is. Vandaar het woord tendinopathie in plaats van tendinitis. Recent onderzoek nuanceert dat. In schouderpezen die tijdens een operatie waren weggenomen, vond een team uit Oxford in het vroege stadium zeer actieve ontstekingsroutes. Wie na de behandeling geen pijn meer had, had pezen met meer markers van ‘opruiming’, de signalen die een ontsteking uitdoven.
Bij het zitbot laat de MRI iets vergelijkbaars zien: vocht in het bot onder de pees en vocht rond de pees komen duidelijk vaker voor aan de pijnlijke kant. Ontsteking verklaart niet alles. Ze hoort wel bij de fase waarin de pees het meest prikkelbaar is.
Symptomen: pijn die opkomt als je zit
Het duidelijkste teken is een plaatselijke pijn onder in je bil, die je met één vinger kunt aanwijzen. Na een paar minuten zitten wordt hij erger, zeker op een harde stoel, op de fiets of in de auto. Bij het hardlopen komt hij op bergop, bij versnellen of als je grotere passen maakt.
Andere aanwijzingen: stijfheid bij het opstaan, pijn als je met gestrekte benen vooroverbuigt, een sok aantrekt of in een lage auto stapt. Geen tintelingen, geen pijn onder de knie. Slaapt je been tot in je voet, dan wijst dat eerder op een zenuw dan op de pees.
Wanneer ga je meteen naar de huisarts?
Een knal tijdens een sprint of een uitglijder in spreidstand, gevolgd door een blauwe plek achter in je bovenbeen, kan wijzen op een afgescheurde pees. Dan wil je snel een huisarts of sportarts zien, want een operatie om de pees terug te zetten wordt in de eerste weken beslist. Ook krachtverlies in je been, problemen met plassen of koorts zijn redenen om niet af te wachten.
Hoe stelt de fysiotherapeut de diagnose?
In Nederland kun je zonder verwijzing naar een fysiotherapeut, en die stelt de diagnose vooral met je lichaam, niet met een scan. Hij zoekt drukpijn op het zitbot en kijkt of tests die de pees op spanning of op druk zetten jouw pijn oproepen.
Drie van die tests werden onderzocht bij 92 sporters, met en zonder tendinopathie: de test van Puranen-Orava, de bent-knee-test en een aangepaste versie daarvan. Verschillende onderzoekers kwamen tot dezelfde uitkomst (coëfficiënten van 0,82 tot 0,88), en de aangepaste bent-knee-test bleek het meest valide. De auteurs raden aan ze te combineren met beeldvorming.
De brug op één been vult het onderzoek aan, en die kun je thuis doen. Lig op je rug met één voet op de grond, til je bekken op en houd het andere been in de lucht. Een duidelijke pijn onder in de bil aan de kant die draagt, en niet aan de andere kant, wijst naar de pees.
Wat de MRI laat zien, en wat niet
Een echo of MRI bevestigt een verdikte pees en sluit een scheur uit. In een reeks van 118 MRI’s van het bekken had meer dan 90% van de hamstringpezen een verhoogd signaal, met of zonder pijn. Wat de pijnlijke kant echt onderscheidde, was een dikkere pees, vocht eromheen en oedeem in het zitbot. Een ‘verhoogd signaal’ zonder pijn op de juiste plek is dus nog geen diagnose.
Hamstring pijn achter in je bovenbeen: pees, zenuw of piriformis?
Verschillende aandoeningen doen pijn op dezelfde plek, terwijl de behandeling totaal anders is. Zo houd je ze uit elkaar:
| Aandoening | Waar het pijn doet | Wat het uitlokt | Wat de richting geeft |
|---|---|---|---|
| Hamstring tendinopathie | Onder in de bil, op het zitbot | Zitten, bergop lopen, rekken | Pijn bij de brug op één been, geen tintelingen |
| Ischias door een hernia | Bil en achterkant been, vaak tot onder de knie | Hoesten, vooroverbuigen, zitten | Tintelingen of doof gevoel tot in de voet |
| Piriformis syndroom | Midden in de bil, diep | Zitten met benen over elkaar, heup draaien | Drukpijn op de spier, hoger dan het zitbot |
| Bursitis bij het zitbot | Op het zitbot, oppervlakkig | Harde stoel, weinig bij hardlopen | Zwelling op de echo, tussen bot en bilspier |
| Spierscheur | Midden in het bovenbeen | Sprint, plotseling versnellen | Plotselinge pijn, soms een blauwe plek |
Het onderscheid met de zenuw telt het zwaarst. Pijn die als een baan langs het been loopt, hoort bij een bepaalde zenuwwortel, en het verloop van de ischiaszenuw helpt je die te plaatsen. Diepe pijn midden in de bil, die erger wordt met je benen over elkaar, past eerder bij het piriformis syndroom.
Komt de pijn vooral op tijdens het wandelen, in kuit, bovenbeen of bil, en zakt hij na een paar minuten stilstaan weer weg? Dan kan het ook om de bloedvaten gaan, wat in Nederland etalagebenen heet. Dat laat je door je huisarts nakijken.
Waarom rekken en stilzitten het erger maken
Een pees is gemaakt om aan te trekken. Platgedrukt worden kan hij slecht hebben. Bij het zitbot loopt de hamstringpees langs het bot: telkens als je heup ver buigt, bij zitten, vooroverbuigen of het rekken van je hamstrings, buigt hij om het zitbot heen en wordt hij samengedrukt.
Twee Australische peesspecialisten, Cook en Purdam, beschreven dat mechanisme in 2012. Onder herhaalde druk lijkt de pees plaatselijk te veranderen in een soort kraakbeenachtig weefsel, dat minder goed tegen trekkracht kan. Een hamstring tendinopathie rekken is dus drukken op de beschadigde plek. De opluchting op het moment zelf betaal je vaak de volgende ochtend terug.
WAT JE VAAK HOORT, EN WAT HET ONDERZOEK ZEGT
De gewone reflexen
- Rekken om de hamstrings ‘los te maken’.
- Alles stilleggen tot het overgaat.
- Gaan zitten om uit te rusten, op elke stoel.
- Hard masseren waar het pijn doet.
Wat de pees echt ontziet
- Diep buigen in de heup vermijden, want dat drukt de pees tegen het zitbot.
- Blijven belasten binnen je grens: een pees in volledige rust verliest draagkracht.
- Op een zachte zitting zitten, of met een schuine rugleuning, en vaak opstaan.
- Stap voor stap sterker worden, eerst zonder de pees te rekken.
Volledige rust is evenmin de oplossing. Een pees die je niet meer belast, verliest zijn draagkracht, en bij de eerste looptraining is de pijn terug. Het doel ligt ertussenin: minder van wat drukt, meer van wat versterkt.
Concreet: een zacht kussen of een stoel met een schuine rugleuning, om de 30 tot 45 minuten even staan, niet met je benen over elkaar, en kortere passen bergop. Merk je het op de fiets, zet je stuur dan wat hoger, zodat je rechter zit en je heup minder ver buigt.
Kracht opbouwen in vier fases
In 2016 bestond er nog geen enkel gerandomiseerd onderzoek naar de revalidatie van deze peesklacht. Specialisten namen daarom over wat bij de achillespees en de kniepees werkt: in fases sterker worden, eerst zonder druk op de pees, daarna met druk die je stap voor stap teruggeeft. Bij de achillespeesontsteking geldt dezelfde les: rust alleen is te weinig. Het Australische onderzoek uit 2025 paste dat programma op maat, in 6 sessies, toe bij 50 patiënten en vergeleek ze met 50 anderen die shockwavetherapie kregen. In beide groepen was de verbetering na 12 weken klinisch duidelijk en bleef ze een jaar lang overeind.
| Fase | Doel | Voorbeelden van oefeningen | Door naar de volgende fase als |
|---|---|---|---|
| 1. Kalmeren | Pijn verminderen, druk wegnemen | Statisch aanspannen: brug op twee benen vasthouden, hiel in de grond duwen met gebogen knie | Je langer pijnvrij zit en rustig slaapt |
| 2. Sterker worden zonder heupbuiging | De pees weer kracht geven | Brug op één been, kniebuigen met een elastiek, heup weinig gebogen | De pijn tijdens de oefening laag blijft en de dag erna weer normaal is |
| 3. Heupbuiging terugbrengen | De pees aan druk laten wennen | Roemeense deadlift, opstappen op een hoge trede, met oplopend gewicht | Diep buigen geen pijn meer geeft de ochtend erna |
| 4. Veerkracht terugwinnen | Klaar worden voor hardlopen en sport | Huppen, opbouwend hardlopen, heuvels en daarna versnellingen | Je je gewone trainingsvolume aankunt zonder terugval |
Begin je met statische oefeningen of met bewegen? Een cross-overonderzoek uit 2026 bij 20 patiënten vond geen verschil tussen de twee, niet voor de pijn, niet voor de kracht, niet voor het zitten. Kies dus wat jouw pees het best verdraagt.
De dosis stel je bij op de pijn. Tijdens de oefening mag het wat zeuren, ongeveer 3 op 10. De echte rechter is de volgende ochtend: is de pijn bij het opstaan of het zitten niet toegenomen, dan is de belasting goed. Is hij gestegen, ga dan een paar dagen terug naar de vorige fase.
Shockwave, injectie, operatie: wat leveren ze op?
Shockwavetherapie heeft het meest opvallende onderzoek achter zich. Bij 40 profsporters gaven 2.500 schokken per sessie, 4 weken lang, na 3 maanden minstens de helft minder pijn bij 85% van de behandelden, tegen 10% met de klassieke behandeling van ontstekingsremmers, fysiotherapie en oefeningen.
PATIËNTEN MET MINSTENS 50% MINDER PIJN NA 3 MAANDEN
Het tweede onderzoek tempert dat cijfer. Bij 100 recreatieve lopers deden 6 sessies shockwave het niet beter dan 6 sessies revalidatie op maat, op geen enkel moment in dat jaar. Het verschil zit waarschijnlijk in de vergelijkingsgroep, die in 2011 geen opbouwende krachttraining kreeg, en in de patiënten: jonger en prof in het eerste onderzoek. Shockwave blijft een optie als een goed opgebouwde revalidatie vastloopt.
Een corticosteroïdinjectie onder echogeleide kan een felle opflakkering dempen en het weer oppakken van de oefeningen makkelijker maken, maar vervangt het krachtwerk niet. Die bespreek je met je huisarts, sportarts of orthopeed. Een operatie is er voor afgescheurde pezen en voor de zeldzame vormen die na vele maanden revalidatie niet wijken.
Het ontstekingsterrein ondersteunen
In de fase waarin de pees het prikkelbaarst is, kiezen sommige mensen ervoor om het ontstekingsterrein te ondersteunen met hun voeding of met een supplement. Dat is de gedachte achter een supplement voor pezen en herstel, met curcumine (Longvida), boswellia, gember, quercetine en alfa-liponzuur. Het komt naast de revalidatie, niet in de plaats ervan. Het wordt afgeraden bij diabetes, zwangerschap of borstvoeding, galwegaandoeningen en bloedverdunners: overleg met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een hamstring tendinopathie?
Meestal maanden. In een Australisch onderzoek met 100 deelnemers hadden ze bij de start al ongeveer een jaar klachten. Met opbouwende krachttraining werd de verbetering rond 12 weken duidelijk, en ze hield een jaar later nog stand.
Is wandelen goed voor de hamstring?
Meestal wel. Wandelen op vlak terrein belast de pees weinig en houdt hem in beweging. Grote passen, steil bergop en snel wandelen vragen meer van het zitbot. Is de pijn de ochtend erna niet toegenomen, dan was het niet te veel.
Is fietsen goed voor je hamstrings?
Rustig fietsen met een rechte rug gaat meestal goed. Een diepe, voorovergebogen houding op een racefiets buigt de heup ver en drukt de pees tegen het zitbot. Zet je stuur hoger en kijk de ochtend erna of de pijn bij het zitten is toegenomen.
Wat is een zweepslag in de hamstring?
Een plotselinge scheur in de spiervezels, meestal midden in het bovenbeen, tijdens een sprint of een trap. Het voelt alsof je een klap krijgt, soms volgt een blauwe plek. Dat is een spierletsel, geen tendinopathie, en het herstelt anders.
Welke oefeningen doet de fysiotherapeut bij een hamstring tendinopathie?
Hij begint met statisch aanspannen, zoals een brug op twee benen vasthouden. Daarna volgen de brug op één been en kniebuigen met een elastiek, later de Roemeense deadlift en ten slotte huppen en hardlopen. Rekken komt pas laat, als zitten geen pijn meer doet.
Bronnen
Goom T.S., Malliaras P., Reiman M.P., Purdam C.R. (2016). Proximal hamstring tendinopathy: clinical aspects of assessment and management. Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy, 46(6), 483-493. DOI: 10.2519/jospt.2016.5986
Cook J.L., Purdam C. (2012). Is compressive load a factor in the development of tendinopathy? British Journal of Sports Medicine, 46(3), 163-168. DOI: 10.1136/bjsports-2011-090414
Cacchio A., Borra F., Severini G. e.a. (2012). Reliability and validity of three pain provocation tests used for the diagnosis of chronic proximal hamstring tendinopathy. British Journal of Sports Medicine, 46(12), 883-887. DOI: 10.1136/bjsports-2011-090325
De Smet A.A., Blankenbaker D.G., Alsheik N.H., Lindstrom M.J. (2012). MRI appearance of the proximal hamstring tendons in patients with and without symptomatic proximal hamstring tendinopathy. American Journal of Roentgenology, 198(2), 418-422. DOI: 10.2214/AJR.11.6590
Cacchio A., Rompe J.D., Furia J.P. e.a. (2011). Shockwave therapy for the treatment of chronic proximal hamstring tendinopathy in professional athletes. The American Journal of Sports Medicine, 39(1), 146-153. DOI: 10.1177/0363546510379324
Rich A., Ford J., Cook J., Hahne A. (2025). Physiotherapy compared with shockwave therapy for the treatment of proximal hamstring tendinopathy: a randomized controlled trial. The American Journal of Sports Medicine, 53(14), 3396-3407. DOI: 10.1177/03635465251391134
Rich A.L.F., Ford J.J., Cook J.L., Hahne A.J. (2026). The effect of isotonic versus isometric strength exercise for pain and strength in proximal hamstring tendinopathy: a randomized crossover trial. Clinical Journal of Sport Medicine, online vóór druk. DOI: 10.1097/JSM.0000000000001478
Dakin S.G., Martinez F.O., Yapp C. e.a. (2015). Inflammation activation and resolution in human tendon disease. Science Translational Medicine, 7(311), 311ra173. DOI: 10.1126/scitranslmed.aac4269