Het syndroom van Tietze is een goedaardige ontsteking van het kraakbeen dat een rib met je borstbeen verbindt, meestal de tweede of derde. Je herkent het aan een stevige, drukpijnlijke zwelling aan één kant. Zonder zwelling heet het costochondritis, en dat komt veel vaker voor. Bij pijn op de borst sluit je wel altijd eerst je hart uit.
Waarschijnlijk heb je al op je borst gedrukt en je pijn onder je vinger gevonden. Dat stelt gerust, maar het bewijst niets. Hieronder lees je hoe lang het echt duurt en wanneer je niet afwacht.
Wat is het syndroom van Tietze?
Je ribben zitten niet rechtstreeks aan je borstbeen vast. Daartussen zit een stuk kraakbeen, het ribkraakbeen, dat je borstkas soepel genoeg maakt om bij elke inademing op te veren. Het syndroom van Tietze, in 1921 beschreven door de Duitse chirurg Alexander Tietze, is een ontsteking van een van die verbindingen.
Meestal gaat het om de tweede of derde rib, soms om het gewricht tussen sleutelbeen en borstbeen, en bijna altijd aan één kant. De plek zwelt op, voelt stevig aan en is gevoelig. De huid kan wat warm zijn, rood zelden.
Het is een echte ontsteking, en scans laten dat zien. In Siena kregen 12 patiënten een MRI: het kraakbeen was verdikt bij alle 12, nam contrastmiddel op bij 10 van hen, en bij 5 zat er vocht in het bot ernaast. De oorzaak kent niemand precies. Vaak gaat er een hoest van weken, zwaar tillen of een klap op de borst aan vooraf.
Tietze of costochondritis: wat is het verschil?
Beide treffen dezelfde kraakbeenverbindingen, en ook in Nederland worden ze vaak door elkaar gebruikt. Eén verschil kun je zelf controleren: de zwelling. Costochondritis doet pijn zonder zichtbare zwelling en is heel gewoon. Op een spoedeisende hulp in New York had 36 van de 122 mensen met pijn op de borst costochondritis, 30 procent, en 69 procent van hen was vrouw. Tietze is zeldzaam, en zwelt op.
| Syndroom van Tietze | Costochondritis | Intercostaal neuralgie | |
|---|---|---|---|
| Zwelling | Ja, stevig, op de verbinding | Nee | Nee |
| Pijnlijke plek | Meestal één punt | Vaak meerdere punten | Een band langs een rib |
| Waar | 2e of 3e rib, naast het borstbeen | Rand van het borstbeen, vaak 2e tot 5e rib | Van rug naar voren, als een halve gordel |
| Soort pijn | Dof, scherp bij drukken | Scherp bij drukken en bij draaien van je romp | Brandend, als een stroomstoot |
| Wat het opwekt | Drukken, hoesten, draaien | Drukken, diep inademen, armen gebruiken | Hoesten, niezen, schurende kleding |
| Wat er ontstoken is | Het kraakbeen | Kraakbeen en verbinding, zonder zwelling | De zenuw onder de rib |
Bij intercostaal neuralgie is niet het kraakbeen maar de zenuw onder de rib geprikkeld. De pijn loopt dan als een band rond je borstkas.
Hoe weet je of je het syndroom van Tietze hebt?
De diagnose begint bij het onderzoek. Je huisarts zoekt je pijn precies onder zijn vinger, en die test kun je thuis nadoen: zittend, met ontbloot bovenlijf, voor de spiegel.
DE VINGERTEST IN VIER STAPPEN
01
Volg je borstbeen vanaf het kuiltje in je hals naar beneden. Een dwars richeltje markeert de tweede rib.
02
Druk met twee vingers stevig op de rand van het borstbeen, rib voor rib, links en rechts.
03
De druk moet precies jouw pijn oproepen, op dezelfde plek, niet alleen wat gevoeligheid.
04
Vergelijk beide kanten. Een stevige bult op één verbinding wijst op Tietze, pijn zonder bult op meerdere punten op costochondritis.
Een echo, snel en zonder straling, laat daarna het verdikte kraakbeen zien. Een MRI toont ook de ontsteking in het bot ernaast. Een longfoto is meestal normaal, want kraakbeen zie je daar niet op.
Is het syndroom van Tietze gevaarlijk?
Tietze zelf niet. Het gevaar zit in een hartprobleem dat je ervoor aanziet. In de New Yorkse studie had 6 procent van de mensen met costochondritis tegelijk een hartinfarct, tegen 28 procent zonder. Een overzicht in JAMA komt op hetzelfde uit: pijn die je met drukken oproept, maakt een hartprobleem minder waarschijnlijk, maar geen enkel deel van het verhaal maakt onderzoek overbodig.
Bel direct 112 als de pijn:
- midden op je borst drukt, knelt of brandt en langer dan een paar minuten aanhoudt;
- uitstraalt naar je arm, schouder, kaak of rug;
- samengaat met benauwdheid, zweten, misselijkheid of een flauw gevoel;
- opkomt bij inspanning en zakt in rust.
Ben je ouder dan 35, heb je risicofactoren voor hart en vaten of al eerder hartklachten, bel dan ook je huisarts als je de pijn met je vinger kunt opwekken. Een hartfilmpje kost een paar minuten.
Hoe lang duurt het syndroom van Tietze?
Vaak langer dan je hoopt. In Duitsland volgden 74 huisartsen 1.212 patiënten met pijn op de borst. Bij 46,6 procent kwam de pijn van de borstwand, de meest gestelde diagnose in de huisartsenpraktijk. Na zes maanden had 55,4 procent nog pijn. In de New Yorkse studie had na een jaar 11 van de 21 nagevolgde patiënten nog last van de borst, al hield maar een derde een duidelijke costochondritis.
Tietze geneest vanzelf en laat geen schade na, maar je telt in weken, soms in maanden. Wat het rekt, is de verbinding blijven belasten: tillen, opdrukken, een hoest die blijft, op je buik slapen.
Wat helpt bij Tietze en costochondritis?
Geen enkele vergelijkende studie heeft de behandelingen getest. Geef de verbinding een paar weken rust van wat pijn doet: zwaar tillen, duwen, trekken, opdrukoefeningen. Laat een hoest die blijft hangen behandelen, want elke hoestbui trekt aan het kraakbeen. Slaap op je rug of op de kant die geen pijn doet, en kies een bh zonder beugel of strakke band die op de plek drukt.
Paracetamol, en als dat niet genoeg is een ontstekingsremmer als tablet of gel op de plek, helpen de meeste mensen. Overleg met je huisarts of apotheker, zeker met een gevoelige maag, nierziekte of hartmedicatie. Blijven zwelling en pijn, dan kan de arts een corticosteroïd in de verbinding spuiten: bij 9 Egyptische patiënten was het kraakbeen op de echo een week later geslonken. Een operatie die het kraakbeen weghaalt, is een grote uitzondering.
Duurt de pijn maanden, dan kiezen sommigen ervoor deze maatregelen aan te vullen met een supplement voor je ontstekingsbalans, met curcumine, boswellia, gember, quercetine en alfa-liponzuur. Het vervangt geen arts en geen rust. Het wordt afgeraden naast bloedverdunners, en dat zijn juist veel hartpatiënten, en ook bij galwegaandoeningen, diabetes, zwangerschap of borstvoeding, of naast middelen tegen kanker of afweerremmers.
Als het geen gewone Tietze is
Een echte Tietze zit op één verbinding en gaat over. Blijft de zwelling of zitten er meer gewrichten bij, laat de diagnose dan herzien. Volgens een Japans overzicht uit eind 2024 laten spondyloartritis, reumatoïde artritis, het SAPHO-syndroom en jicht dezelfde gewrichten opzwellen. Nachtelijke rugpijn die beter wordt door te bewegen, typisch voor Bechterew, psoriasis of pijn in hiel of bil zijn redenen om terug te gaan. Een rode, warme verbinding met koorts, of een harde bult die groeit, moet snel onderzocht worden.
Veelgestelde vragen
Wat is de oorzaak van pijn achter mijn borstbeen?
Pijn diep achter je borstbeen past eerder bij je hart, je slokdarm of je longen dan bij Tietze, dat aan de rand van het borstbeen zit. Toch voelde in een Duitse huisartsenstudie ook 52 procent van de mensen met borstwandpijn die achter het borstbeen. Drukkende pijn die blijft: bel 112.
Wat als je steken in je borst voelt?
Korte steken die je met een vinger kunt oproepen of die erger worden bij diep inademen, komen vaak van de borstwand. Bel 112 als de pijn drukt of knelt, langer dan een paar minuten duurt, uitstraalt naar arm, kaak of rug, of samengaat met zweten, benauwdheid of misselijkheid.
Waarom doet mijn onderste rib pijn?
De onderste ribben zitten niet rechtstreeks aan het borstbeen vast. Is het uiteinde van zo’n rib te beweeglijk, dan schuift het en prikkelt het de zenuw ernaast: het slipping rib syndrome, of syndroom van Cyriax. Ook een verrekte spier of een gekneusde rib geeft daar pijn.
Maakt stress het syndroom van Tietze erger?
Stress veroorzaakt de ontsteking niet, maar spant de spieren rond je borstkas aan en maakt je gevoeliger voor pijn. Een paniekaanval met pijn op de borst lijkt bovendien sterk op een hartprobleem. Twijfel je, laat je dan eerst nakijken, en werk daarna aan rustig ademen.
Bronnen
Disla E., Rhim H.R., Reddy A. e.a. (1994). Costochondritis: a prospective analysis in an emergency department setting. Archives of Internal Medicine, 154(21), 2466-2469. DOI: 10.1001/archinte.154.21.2466
Bösner S., Becker A., Hani M.A. e.a. (2010). Chest wall syndrome in primary care patients with chest pain: presentation, associated features and diagnosis. Family Practice, 27(4), 363-369. DOI: 10.1093/fampra/cmq024
Swap C.J., Nagurney J.T. (2005). Value and limitations of chest pain history in the evaluation of patients with suspected acute coronary syndromes. JAMA, 294(20), 2623-2629. DOI: 10.1001/jama.294.20.2623
Volterrani L., Mazzei M.A., Giordano N. e.a. (2008). Magnetic resonance imaging in Tietze’s syndrome. Clinical and Experimental Rheumatology, 26(5), 848-853. PubMed: 19032818
Kamel M., Kotob H. (1997). Ultrasonographic assessment of local steroid injection in Tietze’s syndrome. British Journal of Rheumatology, 36(5), 547-550. DOI: 10.1093/rheumatology/36.5.547
Rokicki W., Rokicki M., Rydel M. (2018). What do we know about Tietze’s syndrome? Polish Journal of Cardio-Thoracic Surgery, 15(3), 180-182. DOI: 10.5114/kitp.2018.78443
Matsuki Y., Nakamura T. (2025). Spondyloarthritis and Tietze’s syndrome: a re-evaluation. Modern Rheumatology, 35(1), 1-6. DOI: 10.1093/mr/roae086