Intercostaal neuralgie is pijn van een zenuw die onder een rib loopt: een brandende of schietende pijn in een smalle band van je rug naar je borst, aan één kant, erger bij diep zuchten of hoesten. Meestal zit er een verrekte spier, een gebroken rib, een operatie of gordelroos achter. Hoe lang het duurt, hangt van die oorzaak af.
Pijn op je borst laat je eerst aan je hart denken, en terecht. Bij de huisarts komt zo’n pijn toch vaker van de borstwand. Hieronder lees je welke signalen 112 vragen en wat er gebeurt als de pijn niet overgaat.
Wat is intercostaal neuralgie?
Aan elke kant van je borstkas lopen twaalf zenuwen. Elk ervan verlaat het ruggenmerg tussen twee wervels, kruipt onder de onderrand van een rib en loopt rond tot aan het borstbeen, of bij de onderste tot in je buik. Ze geven gevoel aan de rib, de spieren ertussen en de huid erboven.
Bij een neuralgie doet de zenuw zelf pijn. Is hij gekneld, gerekt of ontstoken, dan voel je dat over zijn hele strook huid. Net als bij de ischiaszenuw in je been vertelt de plek van de pijn welke zenuw lijdt. Waarom, dat zegt ze nog niet.
Pijn tussen de ribben is een ruimer begrip. Ook een verkrampte tussenribspier of een gekneusde rib geeft die pijn, en beide kunnen de zenuw prikkelen die eronder loopt.
Symptomen: een band van pijn rond je borstkas
Zenuwpijn voelt anders dan spierpijn. Brandend, schietend, als een elektrische schok of een messteek: ze begint in je rug en loopt aan één kant rond je borstkas, als een halve gordel.
Elke beweging van de borstkas maakt het erger: diep zuchten, hoesten, lachen, je omdraaien in bed. Je gaat vanzelf oppervlakkig ademen.
Eén teken wijst eerder naar de zenuw dan naar de spier: de huid zelf wordt gevoelig. Een shirt of de band van een bh die erlangs schuurt, kan pijn doen, terwijl stevige druk minder erg is. Soms voelt de huid juist doof aan.
Pijn in je ribben: zenuw, spier of hart?
Een meta-analyse van elf studies in de huisartsenpraktijk, samen ongeveer 6.500 patiënten, schreef 24,5 tot 49,8 procent van de pijn op de borst toe aan de borstwand, en 1,5 tot 3,6 procent aan een hartinfarct of een acuut coronair syndroom.
Volgens het overzicht van Swap en Nagurney maakt een stekende pijn die toeneemt bij inademen, verandert met je houding of opkomt als je erop drukt, een hartprobleem duidelijk minder waarschijnlijk. Pijn die bij inspanning komt of uitstraalt naar een schouder of je armen, maakt het juist waarschijnlijker.
| Wat je voelt | Eerder zenuw of borstwand | Eerder hart of longen |
|---|---|---|
| Soort pijn | Brandend, schietend, als een messteek | Knellend, zwaar, alsof er iets op je borst ligt |
| Wat het opwekt | Inademen, hoesten, je romp draaien | Inspanning, kou, emoties, een vette maaltijd |
| Drukken met een vinger | Wekt de pijn op één plek op | Geen effect |
| Waar het heen gaat | Langs een rib, als een halve gordel | Naar je arm, kaak, nek of tussen je schouderbladen |
| Wat erbij hoort | Gevoelige huid, soms uitslag | Zweten, misselijkheid, benauwdheid, duizeligheid |
Geen enkel teken is op zich genoeg. In een Zwitsers cohort van 672 patiënten kon de arts 71 procent van de borstwandpijn opwekken door te drukken, maar de beslisregel die daarop steunde, zag drie gevallen van stabiele angina pectoris toch voor borstwandpijn aan. Pijn die je met een vinger kunt opwekken, bewijst niet dat je hart in orde is.
Bel 112 bij pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst dat niet weggaat als je rustig gaat zitten, zeker als je ook een van deze dingen merkt:
- uitstraling naar je linkerarm, beide armen, je nek of kaak, of tussen je schouderbladen;
- zweten, misselijkheid of overgeven;
- een grauwe kleur, snel ademen of benauwdheid;
- duizeligheid of een licht gevoel in je hoofd.
Een scherpe pijn waarbij ademen moeilijk gaat, is een reden om direct de huisarts of de huisartsenpost te bellen. Links of rechts zegt weinig: die signalen zeggen meer.
Oorzaken: een ontstoken of een geprikkelde zenuw
De oorzaak bepaalt zowel de duur als de behandeling.
| Oorzaak | Soort | Wat erop wijst | Gebruikelijke duur |
|---|---|---|---|
| Gordelroos | Ontsteking door een virus | Brandende band, na enkele dagen rode vlekjes en blaasjes | Blaasjes drogen in 7 tot 10 dagen; langer dan 3 maanden pijn bij 5,8%, bij ouderen vaker |
| Na een operatie aan borstkas of borst | Beschadigde zenuw | Pijn rond en onder het litteken, een doof plekje | Na een thoracotomie nog pijn bij 57% na 3 maanden, 47% na 6 maanden |
| Diabetes | Stofwisseling (zenuwwortels) | Pijn als een gordel, zeer gevoelige huid, soms afvallen | Vaak maanden |
| Axiale spondyloartritis (Bechterew) | Ontsteking van de gewrichtjes tussen ribben en wervels | Nachtpijn, ochtendstijfheid, jonge volwassene | In opvlammingen, met de reumatoloog |
| Verkeerde beweging, tillen, hoestbui | Mechanisch (spier, gewrichtje tussen rib en wervel) | Duidelijk begin, één pijnlijk punt, pijn bij bewegen | Dagen tot weken |
| Gekneusde of gebroken rib | Mechanisch (klap) | Val, klap of heftig hoesten, erg pijnlijk bij drukken | Enkele weken |
| Ingezakte wervel, hernia in de borstwervels, tumor | Zeldzaam, niet missen | Nachtpijn, steeds erger, afvallen, eerder kanker | Afhankelijk van de oorzaak, onderzoek nodig |
Gordelroos, de belangrijkste ontstekingsoorzaak
Het waterpokkenvirus verlaat je lichaam nooit. Het slaapt in de zenuwknopen naast je ruggenmerg. Laat je afweer het afweten, dan wordt het wakker en reist het langs de zenuw naar de huid, met ontsteking en afgestorven zenuwcellen in zijn kielzog.
De valkuil zit in de volgorde: de pijn komt vaak een paar dagen vóór de uitslag. Zit de gordelroos op je romp, dan krijg je volgens Thuisarts meestal geen virusremmers, maar een zalf zoals zinkzalf en paracetamol tegen de pijn, en geen ibuprofen of naproxen. Virusremmers zijn er voor gordelroos in je gezicht en voor wie een sterk verminderde afweer heeft.
In een Brits cohort van 119.413 mensen met gordelroos hield 5,8 procent langer dan 90 dagen pijn. Dat gebeurde vaker bij vrouwen, en bij mensen met een verminderde afweer, diabetes of overgewicht, of die rookten.
Na een operatie aan de borstkas of de borst
Bij een thoracotomie rekken de snede en de spreiders de tussenribzenuw op of drukken die af. Een meta-analyse van 17 studies vond chronische pijn bij 57 procent van de geopereerden na 3 maanden, en bij 47 procent na 6 maanden.
Mechanische en zeldzame oorzaken
Meestal zit er geen virus achter. Een verkeerde beweging, een doos scheef optillen, een hoest die blijft hangen: een tussenribspier verkrampt, een gewrichtje tussen rib en wervel zit vast, en de zenuw ernaast raakt geprikkeld. Pijn die je ’s nachts wakker maakt of week na week erger wordt, met koorts, afvallen of eerder kanker, vraagt onderzoek. Stijfheid ’s ochtends bij een jonge volwassene doet denken aan de ziekte van Bechterew, die ook de gewrichtjes tussen ribben en wervels kan ontsteken.
Hoe lang duurt intercostaal neuralgie, en gaat het over?
Een mechanische zenuwpijn zakt meestal binnen enkele dagen tot weken, zolang je blijft ademen en bewegen.
Na gordelroos spreken artsen van postherpetische neuralgie als de pijn langer dan drie maanden duurt. Volgens een overzicht van 130 studies krijgt 5 tot meer dan 30 procent van de mensen met gordelroos daarmee te maken, afhankelijk van de studie en de leeftijd. Meer dan 30 procent van hen heeft na een jaar nog pijn.
Waarom de pijn na gordelroos blijft
Wat helpt bij intercostaal neuralgie?
Is een hartprobleem uitgesloten, dan lijken de eerste stappen op elkaar.
De eerste dagen
Blijf bewegen
Relatieve rust, geen stilliggen: een borstkas die je vastzet, houdt de kramp in stand.
Adem af en toe diep en rustig
Een paar keer per dag helemaal doorademen, zeker na een gebroken rib, zodat er geen slijm in je longen blijft hangen.
Warmte, behalve op gordelroos
Een lauwe kruik ontspant de spier. Op blaasjes geen warmte, hooguit een zalf als zinkzalf.
Een kussen om te hoesten
Druk het tegen de pijnlijke kant: dan beweegt de borstwand minder.
Kijk elke ochtend naar je huid
Verschijnen er blaasjes, dan is het gordelroos. Zitten ze bij je oog, neus of oor, bel dan de huisarts.
Medicijnen bij de huisarts
Bij een mechanische pijn is paracetamol vaak genoeg, of een paar dagen een ontstekingsremmer als je die mag gebruiken. Echte zenuwpijn reageert daar slecht op. Bij langdurige pijn na gordelroos noemt Thuisarts amitriptyline of nortriptyline in een lage dosis, en anders gabapentine. Ze werken pas na een paar weken. Pijncentra noemen ook pregabaline en capsaïcinecrème.
De pijnpoli: een blokkade van de tussenribzenuw
Helpt dat niet, dan kan je huisarts je naar een pijnpoli verwijzen. Daar volgt vaak eerst een proefblokkade: de pijnspecialist spuit onder echocontrole een verdovingsmiddel rond de zenuw, dat enkele uren werkt. Neemt je pijn duidelijk af, dan volgt een blokkade die langer werkt, met een ontstekingsremmer erbij, of met bevriezing of stroomstootjes via de punt van de naald.
De ingreep duurt meestal niet langer dan 20 minuten. Omdat het longvlies vlak onder de rib ligt, bestaat er een kleine kans op een klaplong. Ook TENS, lichte stroomstootjes via plakkers op de huid, staat op het lijstje. Een fysiotherapeut helpt bij het mechanische deel.
Gordelroos voorkomen, en je ontstekingsterrein
Gordelroos is de enige oorzaak die je echt kunt voorkomen. Volgens Thuisarts kun je de prikken krijgen vanaf 50 jaar, of vanaf 18 jaar als je een grotere kans hebt, bijvoorbeeld door hiv of een orgaantransplantatie. Het zijn 2 prikken met 2 tot 6 maanden ertussen, samen ongeveer 350 euro, en de meeste mensen betalen ze zelf. Zonder prikken houden 40 op de 10.000 mensen langdurig pijn na gordelroos, met de prikken 4.
De factoren die bij Forbes het risico op langdurige pijn verhoogden, roken, overgewicht en diabetes, houden alle drie een laaggradige ontsteking in stand. Bewegen, slapen en stoppen met roken genezen geen zenuwpijn. Het is wel het terrein waar je zelf invloed op hebt.
Voor de lange termijn combineert een formule die je ontstekingsbalans ondersteunt curcumine, boswellia, gember, quercetine en alfa-liponzuur. Het is een voedingssupplement: het behandelt geen gordelroos en geen zenuwpijn, en het wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding, en naast bloedverdunners, middelen tegen kanker of afweerremmers.
Veelgestelde vragen
Kan intercostaal neuralgie genezen worden?
Meestal wel. Een zenuwpijn door een verrekte spier of een gekneusde rib zakt binnen dagen tot weken. Na gordelroos of een operatie kan de pijn maanden blijven; medicijnen tegen zenuwpijn of een blokkade helpen dan vaak.
Hoe kom je het snelst van zenuwpijn af?
Door de oorzaak aan te pakken. Bij een mechanische pijn: blijven bewegen, warmte en kort paracetamol. Echte zenuwpijn reageert slecht op gewone pijnstillers; je huisarts kan amitriptyline of gabapentine voorschrijven, die na een paar weken gaan werken.
Wat zijn de symptomen van een beknelde zenuw in de ribben?
Een brandende, schietende of stekende pijn in een smalle band van je rug naar je borst, aan één kant. Diep inademen, hoesten of draaien maakt het erger, en de huid erboven kan overgevoelig of juist doof zijn. Drukkende pijn met zweten of uitstraling naar je arm is een reden om 112 te bellen.
Wat is de oorzaak van pijn in mijn ribben?
Meestal de borstwand zelf: een verkrampte tussenribspier, een vastzittend gewrichtje tussen rib en wervel, een gekneusde of gebroken rib. Verder gordelroos, een litteken na een operatie of, zeldzamer, een ontsteking van het ribkraakbeen. Pijn die drukt en in rust niet weggaat, laat je eerst op je hart nakijken.
Bronnen
Haasenritter J., Biroga T., Keunecke C. e.a. (2015). Causes of chest pain in primary care: a systematic review and meta-analysis. Croatian Medical Journal, 56(5), 422-430. DOI: 10.3325/cmj.2015.56.422
Ronga A., Vaucher P., Haasenritter J. e.a. (2012). Development and validation of a clinical prediction rule for chest wall syndrome in primary care. BMC Family Practice, 13, 74. DOI: 10.1186/1471-2296-13-74
Swap C.J., Nagurney J.T. (2005). Value and limitations of chest pain history in the evaluation of patients with suspected acute coronary syndromes. JAMA, 294(20), 2623-2629. DOI: 10.1001/jama.294.20.2623
Gershon A.A., Breuer J., Cohen J.I. e.a. (2015). Varicella zoster virus infection. Nature Reviews Disease Primers, 1, 15016. DOI: 10.1038/nrdp.2015.16
Kawai K., Gebremeskel B.G., Acosta C.J. (2014). Systematic review of incidence and complications of herpes zoster: towards a global perspective. BMJ Open, 4(6), e004833. DOI: 10.1136/bmjopen-2014-004833
Forbes H.J., Bhaskaran K., Thomas S.L. e.a. (2016). Quantification of risk factors for postherpetic neuralgia in herpes zoster patients. Neurology, 87(1), 94-102. DOI: 10.1212/WNL.0000000000002808
Bayman E.O., Brennan T.J. (2014). Incidence and severity of chronic pain at 3 and 6 months after thoracotomy: meta-analysis. The Journal of Pain, 15(9), 887-897. DOI: 10.1016/j.jpain.2014.06.005