Slijmbeursontsteking in de schouder: hoe lang het duurt, per vorm

Active ton protocole
Man aan een keukentafel met zijn linkerhand op zijn rechterbovenarm, de slijmbeurs van de rechterschouder doorschijnend zichtbaar met een oranje gloed

Hoe lang een slijmbeursontsteking in de schouder duurt, hangt af van de vorm. Na een ongewone inspanning is het meestal 2 tot 6 weken. Blijft de slijmbeurs geprikkeld door beknelling onder het schouderdak, dan reken je op 3 tot 6 maanden, bij kalk in de pees vaak langer. Een ontsteking door een bacterie is zeldzaam en vraagt spoed.

Die marges zijn ruim, omdat slijmbeursontsteking een bevinding is en geen oorzaak. De slijmbeurs reageert bijna altijd op iets anders: een geprikkelde pees, kalk, een beweging die je honderd keer per dag maakt. Zolang die oorzaak blijft, blijft zij ook ontstoken.

Wat is een slijmbeursontsteking in de schouder?

Een slijmbeurs is een plat zakje met een dun laagje vocht, dat twee structuren langs elkaar laat glijden zonder te schuren. In de schouder gaat het om de slijmbeurs onder het schouderdak. Die ligt tussen de pezen van het rotatorenmanchet, eronder, en het schouderdak en de deltaspier, erboven.

Raakt ze ontstoken, dan worden de wanden dikker en hoopt zich vocht op. In een ruimte van een paar millimeter is dat genoeg om de slijmbeurs bij elke armheffing iets meer klem te zetten.

Anatomische plaat van de rechterschouder van voren, met de ontstoken slijmbeurs in oranje tussen het schouderdak, de deltaspier en de pees van de supraspinatus
De slijmbeurs onder het schouderdak, in oranje, ligt als een plat kussen over de pees van de supraspinatus. Zwelt ze op, dan wordt een ruimte van een paar millimeter nog krapper.

Hoe je hem herkent

Drie dingen keren bijna altijd terug. Pijn aan de buitenkant van de bovenarm, die tot halverwege de deltaspier kan uitstralen maar niet voorbij de elleboog. Pijn als je je arm zijwaarts heft, vooral boven schouderhoogte. En pijn ’s nachts, zodra je op die schouder ligt. Anders dan bij de knie of de elleboog ligt deze slijmbeurs diep: een zwelling zie je bijna nooit.

Ze komt ook zelden alleen. Een Italiaans team bekeek 1.147 echo’s van pijnlijke schouders opnieuw: bij ruim een op de drie mensen waren er minstens twee afwijkingen tegelijk, en vocht in de slijmbeurs hing samen met kalk in de supraspinatuspees, een scheur of artrose bovenop de schouder. Bij de heup speelt hetzelfde, zoals we uitleggen bij slijmbeursontsteking in de heup.

Slijmbeurs of pees: waarom je huisarts een andere naam gebruikt

De huisarts spreekt waarschijnlijk van het subacromiaal pijnsyndroom. De NHG-Standaard Schouderklachten voegt pees en slijmbeurs samen, omdat ze op elkaar liggen, samen geprikkeld raken en de behandeling dezelfde is. Die behandelvolgorde staat in ons stuk over peesontsteking in de schouder.

Voor de duur telt het onderscheid wel: een slijmbeurs die op een beschadigde pees reageert, volgt het tragere tempo van die pees.

Hoe lang duurt een slijmbeursontsteking in de schouder, per vorm?

Eerst het grote plaatje, van alle mensen die met schouderklachten bij de huisarts komen.

HOE LANG SCHOUDERKLACHTEN DUREN BIJ MENSEN DIE NAAR DE HUISARTS GAAN

Korter dan 6 weken 3 op 10
Tussen 6 weken en 6 maanden 2 op 10
Tussen 6 maanden en 1 jaar 1 op 10
Langer dan 1 jaar 4 op 10
Cijfers van Thuisarts, opgesteld met de NHG-Standaard Schouderklachten, voor alle schouderklachten samen. Een acute slijmbeursontsteking na een zware klus zit meestal in de bovenste balk.

Ben je na zes weken niet hersteld, dan hoor je dus bij een grote groep en niet bij een uitzondering. Onderzoekers van het VUmc in Amsterdam, die 16 studies naar het beloop van schouderklachten samenbrachten, vertrekken van hetzelfde getal: maar de helft van de nieuwe episodes is na 6 maanden volledig hersteld. Veel pijn aan het begin, veel beperking en een klacht die al lang bestaat, voorspellen een langer traject.

Per vorm verschilt de duur sterk. Lees de tabel als orde van grootte, niet als belofte.

VormGebruikelijke duurHerkenbaar aanWat het rekt
Acuut, na een ongewone inspanning2 tot 6 wekenFelle pijn in de dagen na een verhuizing, een plafond witten of de eerste tenniswedstrijd in jarenTe vroeg dezelfde beweging hervatten
Langdurig, bij beknelling onder het schouderdak3 tot 6 maanden, soms langerPijn die bij elke beweging boven schouderhoogte terugkomt, al meer dan 6 wekenBovenhands werk, een aangedane pees, de arm stilhouden
Bij kalk in de peesEen aanval van enkele dagen tot 2 weken, daarna maandenPlotse, hevige pijn die je wakker houdt, arm bijna niet te bewegenEen grote kalkafzetting die niet oplost
Bij een ontstekingsziekteDie van de ziekte, vaak maandenBeide schouders, ochtendstijfheid, boven de 50Geen diagnose en dus geen passende behandeling
Door een bacterieWeken behandelingRode, warme schouder met koorts, na een wondje of een prikEen late diagnose

De acute slijmbeursontsteking

De meest voorkomende en de snelste. Ze volgt op een plotse verandering in belasting: een weekend het plafond schilderen, dozen sjouwen, na een jaar weer tennissen. Laat je die beweging rusten, dan verdwijnt de rustpijn binnen een tot twee weken en de pijn bij bewegen binnen enkele weken. Een echo is dan niet nodig: volgens Thuisarts verandert die de behandeling niet zolang de klachten korter dan 3 maanden bestaan.

De langdurige slijmbeursontsteking

Die ontstaat als de mechanische oorzaak blijft: een versleten pees, ingezakte schouders, een werkplek waar je armen omhoog moeten. Volgens Thuisarts duren de klachten langer bij veel pijn, bij zwaar werk en bij mensen die hun schouder niet durven te bewegen. Dat laatste kun je zelf veranderen.

De slijmbeursontsteking bij kalk

Hier is de slijmbeurs niet de dader maar het slachtoffer. Kalk in de supraspinatuspees loopt soms leeg in de slijmbeurs, precies wanneer het lichaam hem afbreekt. Dat geeft een heftige aanval, vaak ’s nachts, van enkele dagen tot twee weken. Die aanval is vaak het begin van het opruimen. De kalk zelf verdwijnt in maanden.

Bij een ontstekingsziekte of een infectie

Pijn in beide schouders, met ochtendstijfheid die langer dan drie kwartier duurt, boven de 50: dat is het beeld van polymyalgia rheumatica, een goed te behandelen ontstekingsziekte. Bij het opstellen van de Europese en Amerikaanse criteria in 2012 had 83 procent van de 120 patiënten op de echo minstens één aangedane schouder, met een slijmbeursontsteking, een peesschede-ontsteking van de biceps of een gewrichtsontsteking. Een infectie van de slijmbeurs zit vooral bij de elleboog en de knie; in de schouder is ze zeldzaam.

Door welke fasen gaat het herstel?

Weten in welke fase je zit, voorkomt twee fouten: te vroeg forceren, of schrikken van wat normaal is.

DE DRIE FASEN VAN HERSTEL

01

De rustpijn verdwijnt

Je slaapt weer, de schouder doet in rust geen pijn meer. Bij een acute vorm na een tot twee weken.

02

Pijn alleen nog bij bewegen

Iets van een hoge plank pakken of een jas aantrekken blijft gevoelig. Nu begint het opbouwen van kracht.

03

De kracht komt terug

Werk boven je hoofd, tillen, borstcrawl en werpsporten komen als laatste terug.

Wie stopt met oefenen zodra de pijn weg is, loopt het grootste risico op een terugval: de pees naast de slijmbeurs is dan nog niet zo sterk als ervoor.

In de eerste fase blijft de arm bewegen onder schouderhoogte, want een schouder die je wekenlang stilhoudt, wordt stijf.

Vrouw van 63 die met de vingers van haar rechterhand langs een muur omhoog loopt tot schouderhoogte, met de rechterschouder doorschijnend zichtbaar
Met je vingers langs de muur omhoog lopen houdt de schouder beweeglijk zonder de pees te belasten. Zet elke dag een potloodstreepje bij het hoogste punt: zo zie je vooruitgang die je anders mist.

In de tweede fase begin je met krachtoefeningen die geleidelijk zwaarder worden, als eerste het naar buiten draaien met de elleboog tegen je zij, tegen een licht elastiek. Een fysiotherapeut of oefentherapeut kun je zonder verwijzing bellen.

Eén vuistregel volstaat om te sturen. Tijdens een oefening mag de pijn oplopen tot 4 of 5 op 10. De ochtend erna beslist: is de pijn dan hoger en zakt ze niet binnen een uur, ga dan een stap terug.

Wat het herstel versnelt, en wat het rekt

Wat versnelt. Relatieve rust: de beweging die pijn uitlokt schrappen, niet alle beweging. Daarna oefenen. In een Deens onderzoek bij 90 mensen met beknelling onder het schouderdak, die al 6 maanden tot 3 jaar klachten hadden, gaf een oefenprogramma na een jaar hetzelfde resultaat als een operatie. De score voor schouderfunctie steeg in de oefengroep van 34,8 naar 57,0 punten, in de operatiegroep van 33,7 naar 52,7.

Kou helpt in de eerste dagen van een acute vorm: 15 minuten, in een theedoek, nooit direct op de huid. Paracetamol is de eerste pijnstiller; een ontstekingsremmer zoals ibuprofen of naproxen slik je volgens Thuisarts hooguit 2 weken achter elkaar.

Wat rekt. De arm langdurig ontzien staat bovenaan. Een mitella die weken om blijft, een schouder die je uit angst niet meer optilt: zo begint vaak een frozen shoulder, die het gewricht maandenlang op slot kan zetten. Daarna komen bovenhands werk dat je niet kunt vermijden, steeds nieuwe prikken, roken, een slecht geregelde diabetes en een tweede oorzaak die niemand opmerkte. Werk je boven je hoofd, praat dan vroeg met de bedrijfsarts.

Ook het algemene ontstekingsniveau in je lichaam weegt mee; hoe je dat meet, lees je bij laaggradige ontsteking. Daarop richt zich onze getitreerde gewrichtsformule met Longvida-curcumine, met per dag 400 mg Longvida, 307 mg boswellia, 300 mg gemberextract, 300 mg quercetine en 300 mg alfaliponzuur. Ze komt naast de oefeningen, geneest geen slijmbeursontsteking, en gebruik je een bloedverdunner, overleg dan eerst met je huisarts of apotheker.

Prik, kalk wegzuigen of operatie: wat versnelt het herstel echt?

Na drie weken pijn stelt bijna iedereen die vraag.

De prik met een corticosteroïd

Ingespoten in de slijmbeurs hecht het corticosteroïd zich in de cellen van de wand aan zijn receptor en remt het de aanmaak van ontstekingsstoffen. De pijn kan binnen enkele dagen zakken; de pees ernaast en de mechanische oorzaak blijven zoals ze waren.

Medische 3D-weergave van een goudkleurig corticosteroïdmolecuul dat zich aan zijn receptor in een cel hecht, terwijl oranjerode ontstekingsstoffen eromheen vervagen
In goud het corticosteroïd, in grijsblauw zijn receptor in de cel, in oranjerood de cytokinen van de ontsteking, waarvan de aanmaak afneemt. De pees zelf wordt er niet sterker van.

Een meta-analyse van 11 studies met 726 patiënten met peesklachten in de schouder vond na 3 maanden geen verschil met een nepprik. Er was alleen een bescheiden, tijdelijke verlichting tussen de vierde en de achtste week, en je moest minstens 5 mensen behandelen om er één duidelijk beter van te laten worden. Herhaalde prikken deden het niet beter dan één.

Thuisarts sluit daarop aan: de prik werkt meestal 6 tot 12 weken, een tweede kan vanaf 2 weken na de eerste, en helpen twee prikken niet, dan heeft een derde weinig zin. Zie de prik als een venster van een paar weken waarin de pijn je laat oefenen.

Kalk wegzuigen

Houdt kalk de ontsteking in stand, dan kan de radioloog die onder echo aanprikken en wegspoelen: de barbotage. Thuisarts noemt die nog niet goed onderzocht. Het beste onderzoek komt wel uit Nederland. In het LUMC in Leiden kregen 48 patiënten een prik, met of zonder barbotage. Na een jaar scoorde de barbotagegroep 86,0 punten op schouderfunctie tegen 73,9, en de kalk slonk met 11,6 tegen 5,1 millimeter. Volledig verdwenen was hij bij 13 van de 23 tegen 6 van de 25, net niet significant.

Een operatie

De klassieke ingreep haalt de slijmbeurs weg en schaaft de onderkant van het schouderdak bij. In het Britse CSAW-onderzoek bij 313 patiënten, die al oefeningen en minstens één prik achter de rug hadden, deed die ingreep het niet beter dan een kijkoperatie waarbij alleen werd gekeken. Een operatie blijft zinvol bij een scheur in de pees, bij kalk die op niets anders reageert of bij een geïnfecteerde slijmbeurs.

Wanneer is een slijmbeursontsteking in de schouder ernstig?

Meestal niet: het is een mechanische klacht, pijnlijk en soms langdurig, maar zonder gevaar voor het gewricht. Op drie signalen let je wel.

Een rode, warme schouder met koorts, zeker na een wondje of een prik, wijst op een infectie. Bij een bacteriële slijmbeursontsteking aan de oppervlakte is in 80 procent van de gevallen de gele stafylokok de boosdoener, en de diepe vorm in de schouder wordt vaak laat herkend. Koorts of veel meer pijn binnen een week na een prik? Bel dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost.

Drie silhouetten van voren naast elkaar: alleen de rechterschouder oranje, beide schouders en heupen oranje, en een felrode rechterschouder
Links één pijnlijke schouder: het gewone, mechanische beeld. In het midden beide schouders en heupen: denk aan polymyalgia rheumatica. Rechts een rode, warme schouder met koorts: een infectie moet met spoed worden uitgesloten.

Twee pijnlijke schouders tegelijk, met ochtendstijfheid, ongewone moeheid en soms pijnlijke heupen, boven de 50: denk aan polymyalgia rheumatica, waarbij bloedonderzoek helpt. Kun je na een val je arm niet meer optillen, dan kan de pees gescheurd zijn. En plotse, hevige schouderpijn met zweten, misselijkheid of benauwdheid is geen slijmbeurs: bel 112.

Zonder die signalen verdient een slijmbeursontsteking die na 6 weken niet beter wordt, een afspraak bij de huisarts.

Veelgestelde vragen

Hoe ontstaat een slijmbeursontsteking in de schouder?

Meestal door overbelasting: herhaald bovenhands werk, een zware klus waar je niet aan gewend bent, of een val op de schouder. Vaak reageert de slijmbeurs op een geprikkelde pees of op kalk in de pees eronder. Een bacterie is zelden de oorzaak; dat speelt vooral bij de elleboog en de knie.

Wat mag je niet doen bij een slijmbeursontsteking?

Je arm wekenlang in een mitella stilhouden: de schouder wordt er stijver van en herstelt niet sneller. Vermijd tijdelijk werk boven schouderhoogte, zwaar tillen, hard duwen of trekken. En ga niet meteen weer vol aan de slag zodra de pijn zakt, maar bouw de belasting in een paar weken op.

Hoe lang mag een slijmbeursontsteking duren?

Na een ongewone inspanning is 2 tot 6 weken gebruikelijk. Gaat het na 6 weken niet duidelijk beter ondanks aangepaste belasting en oefeningen, laat dan je huisarts meekijken. Na 3 maanden kan een echo de oorzaak zoeken, zoals kalk of een scheur in de pees.

Kun je werken met een slijmbeursontsteking in de schouder?

Vaak wel, met aanpassingen: geen werk boven je hoofd, lichtere lasten, vaker pauze en andere taken afwisselen. Lukt je werk niet meer goed, bespreek dat dan met je werkgever en de bedrijfsarts. Thuisblijven met een stilgehouden arm verlengt het herstel eerder dan dat het helpt.

Wat je hiervan meeneemt

Een acute slijmbeursontsteking geneest in 2 tot 6 weken als je de uitlokkende beweging schrapt zonder de schouder stil te leggen. Een langdurige vorm vraagt maanden krachtwerk, dat na een jaar net zo goed scoort als een operatie. Een prik geeft een paar weken lucht, twee is genoeg. Zijn beide schouders aangedaan, of wordt de schouder rood en warm met koorts, ga dan meteen.


Bronnen

Draghi F., Scudeller L., Draghi A.G., Bortolotto C. (2015). Prevalence of subacromial-subdeltoid bursitis in shoulder pain: an ultrasonographic study. Journal of Ultrasound, 18(2), 151-158. DOI: 10.1007/s40477-015-0167-0

Kuijpers T., van der Windt D.A.W.M., van der Heijden G.J.M.G., Bouter L.M. (2004). Systematic review of prognostic cohort studies on shoulder disorders. Pain, 109(3), 420-431. DOI: 10.1016/j.pain.2004.02.017

Dasgupta B., Cimmino M.A., Maradit-Kremers H. e.a. (2012). 2012 provisional classification criteria for polymyalgia rheumatica: a European League Against Rheumatism/American College of Rheumatology collaborative initiative. Annals of the Rheumatic Diseases, 71(4), 484-492. DOI: 10.1136/annrheumdis-2011-200329

Haahr J.P., Østergaard S., Dalsgaard J. e.a. (2005). Exercises versus arthroscopic decompression in patients with subacromial impingement: a randomised, controlled study in 90 cases with a one year follow up. Annals of the Rheumatic Diseases, 64(5), 760-764. DOI: 10.1136/ard.2004.021188

Mohamadi A., Chan J.J., Claessen F.M.A.P., Ring D., Chen N.C. (2017). Corticosteroid injections give small and transient pain relief in rotator cuff tendinosis: a meta-analysis. Clinical Orthopaedics and Related Research, 475(1), 232-243. DOI: 10.1007/s11999-016-5002-1

de Witte P.B., Selten J.W., Navas A. e.a. (2013). Calcific tendinitis of the rotator cuff: a randomized controlled trial of ultrasound-guided needling and lavage versus subacromial corticosteroids. The American Journal of Sports Medicine, 41(7), 1665-1673. DOI: 10.1177/0363546513487066

Beard D.J., Rees J.L., Cook J.A. e.a. (2018). Arthroscopic subacromial decompression for subacromial shoulder pain (CSAW): a multicentre, pragmatic, parallel group, placebo-controlled, three-group, randomised surgical trial. The Lancet, 391(10118), 329-338. DOI: 10.1016/S0140-6736(17)32457-1

Lormeau C., Cormier G., Sigaux J., Arvieux C., Semerano L. (2019). Management of septic bursitis. Joint Bone Spine, 86(5), 583-588. DOI: 10.1016/j.jbspin.2018.10.006

0