Artrose in de voet is bijna altijd één gewricht dat opspeelt, niet de hele voet. De grote teen, de wreef en het bovenste spronggewricht zijn de drie plekken. De eerste behandeling in Nederland is geen operatie maar een stevige zool, een aangepaste schoen en blijven bewegen.
Wat op veel pagina’s ontbreekt: de foto is niet de maat. Een voet met flinke afwijkingen kan prima lopen, en een voet met weinig te zien op de foto kan flink pijn doen.
Wat er in het gewricht gebeurt
Op de uiteinden van de botten in de voet ligt kraakbeen, een gladde laag die de botten soepel over elkaar laat glijden. Bij artrose raakt de opbouw en afbraak van die laag uit balans. Het kraakbeen wordt dunner en ruwer, en de botten eronder reageren met randen en verdikkingen.
Daar komt een tweede laag bij. Het slijtvlies van het gewricht raakt geprikkeld en maakt meer vocht aan. Dat verklaart de periodes waarin de voet dik en warm aanvoelt, afgewisseld met maanden waarin het meevalt. Die laaggradige ontsteking is de afgelopen tien jaar goed beschreven en is geen bijverschijnsel.
WAT ARTROSE IN DE VOET OP GANG BRENGT
uit balans
Een oude breuk of verstuiking
Een gewricht dat na een botbreuk of zware verstuiking niet meer precies past, slijt sneller. Dit is bij de enkel veruit de belangrijkste oorzaak.
Stand van de voet
Een platvoet, een holvoet of een scheve grote teen verdeelt de druk ongelijk over de gewrichten.
Jaren van hoge belasting
Zwaar staand werk zet voeten jarenlang onder druk, net als veel kilometers op harde ondergrond en overgewicht. De belasting zelf is niet het probleem, de sprong erin wel.
Ontstekingsreuma
Reumatoïde artritis en jicht beschadigen kraakbeen en laten artrose achter.
Aanleg
Artrose in de familie, en bij de grote teen ook de vorm van het gewricht zelf.
De drie plekken die het vaakst opspelen
Het Nederlandse taalgebruik zet voet en enkel meestal naast elkaar, en dat is terecht: de gewrichten liggen dicht op elkaar en de klachten lopen in elkaar over. Toch gedragen de drie plekken zich anders.
- De grote teen, het MTP-gewricht. Dit heet hallux rigidus als het stijf wordt. De pijn komt bij het afwikkelen, precies op het moment dat je de teen omhoog buigt. Vaak zit er een verdikking op de bovenkant die tegen de schoen aan komt.
- De wreef, de kleine gewrichten in de middenvoet. Zeurende pijn op de bovenkant van de voet die toeneemt bij staan en lopen, met soms een benige bult die schoenen lastig maakt.
- De enkel, het bovenste spronggewricht. Hier is een oud letsel bijna altijd de verklaring, een breuk of een zware verstuiking van jaren geleden. Artrose in de enkel zonder voorgeschiedenis komt weinig voor.
Weten om welke van de drie het gaat verandert de aanpak. Bij de grote teen is de zool die niet doorbuigt het effectiefst. Bij de middenvoet gaat het vooral om drukverdeling. Bij de enkel om stabiliteit en kracht in de kuit. Datzelfde plek-voor-plek denken stuurt ook artrose in hand en vingers, waar duimbasis en vingerkootjes elk om iets anders vragen.
Hoe het in Nederland loopt
De huisarts is het beginpunt. Die stelt de diagnose op het verhaal en het onderzoek van de voet, kijkt naar de stand en de plek van de pijn, want zit die niet in een gewricht maar langs een pees op de wreef of achter het enkelbot, dan gaat het om een peesontsteking in de voet, en vraagt zo nodig een röntgenfoto aan die staand wordt gemaakt, omdat de gewrichtsspleet alleen onder belasting goed te beoordelen is.
Het gebruikelijke traject in Nederland
Dat de orthopedisch chirurg pas aan het eind komt, is een reëel verschil met wat mensen vaak verwachten. Zonder verwijzing van de huisarts kom je er niet, en dat is meestal ook niet nodig.
Zolen en schoenen: het eerste concrete antwoord
Dit is het onderdeel waar de Nederlandse praktijk het duidelijkst afwijkt van wat je elders leest. Een podotherapeut of orthopedisch schoentechnicus kijkt naar de afwikkeling van de voet en maakt een zool die de druk weghaalt bij het pijnlijke gewricht.
De principes zijn simpel. Een stijve zool laat het gewricht minder buigen en neemt zo de pijn weg die bij het afwikkelen ontstaat. Een afwikkelbalk onder de schoen laat de voet als het ware over een boog rollen in plaats van te knikken. Bij artrose van de grote teen levert dit vaak binnen enkele weken verschil op, meer dan welke oefening ook.
Let daarbij op de schoen zelf. Genoeg ruimte in de voorvoet, een hak van hooguit een paar centimeter, en een zool die je niet met twee handen kunt dubbelvouwen. Bijvoorbeeld een stevige wandelschoen doet vaak al veel.
Bewegen, en hoeveel
Kraakbeen heeft geen bloedvaten. Het krijgt zijn voeding uit de gewrichtsvloeistof, en die wordt alleen rondgepompt als het gewricht beweegt. Daarom is stilzitten bij artrose geen bescherming maar een verlies.
Hoeveel belasting is nog goed
gewricht verstijft
spieren verzwakken
de volgende ochtend
gelijk: goed niveau
erna hoger
stap terug
Praktisch komt het neer op drie dingen. Dagelijks bewegen op een vlakke ondergrond, kracht onderhouden in de kuit en de kleine spieren van de voet, en de beweeglijkheid van het gewricht bijhouden met rustige oefeningen. Fietsen en zwemmen zijn nuttig omdat het gewricht beweegt zonder je volle gewicht te dragen.
Pijnstilling, injecties en operatie
Paracetamol is de eerste stap, met een bescheiden effect. Een ontstekingsremmende gel op de voet werkt bij veel mensen beter dan tabletten. Ontstekingsremmers in tabletvorm zijn bedoeld voor korte periodes tijdens een opvlamming.
Een injectie met corticosteroïden in een pijnlijk voetgewricht kan een hardnekkige periode doorbreken. Het effect duurt weken tot maanden en de injectie wordt niet eindeloos herhaald.
Dan de chirurgie, die in Nederlandse informatie over dit onderwerp veel ruimte krijgt. Bij de grote teen en de middenvoet is het vastzetten van het gewricht de meest uitgevoerde ingreep. Dat kost beweeglijkheid en geeft in ruil een stabiel gewricht dat niet meer pijn doet, wat in de voet vaak beter bevalt dan mensen vooraf denken. Bij de enkel bestaat naast vastzetten ook de prothese. De keuze hangt af van leeftijd, gewicht en hoe de rest van de voet erbij staat. Het herstel loopt in maanden, niet in weken.
Het ontstekingsspoor op de achtergrond
De laaggradige ontsteking in het gewricht is geen infectie en niet zichtbaar op een foto, maar bepaalt wel hoe vaak de voet opspeelt. Slaap, gewicht, regelmatige beweging en voeding werken daarop in.
Plantaardige extracten als kurkuma en boswellia worden op datzelfde terrein onderzocht. Het knelpunt is opname: standaard curcumine wordt nauwelijks opgenomen. Dat probleem stuurde onze formule die op biodisponibiliteit is ontworpen, en daaruit komt ons supplement bij artrose voort. Naast de zool en het bewegen, nooit in plaats daarvan.
Wanneer je de huisarts belt
- Een voet die rood, warm en gezwollen is, zeker met koorts.
- Plotselinge hevige pijn in de grote teen zonder aanleiding, wat op jicht kan wijzen.
- Pijn die na een val of verzwikking niet binnen enkele dagen minder wordt.
- Tintelingen, doofheid of een voet die wegzakt bij het lopen.
- Klachten die na drie maanden zolen en oefenen niet minder worden.
Veelgestelde vragen
Hoe voelt artrose in je voet?
Als een zeurende pijn in één gewricht die opkomt bij lopen en staan en zakt als je zit. Bij de start na stilzitten is de voet stijf, meestal binnen een half uur weer soepel. De wreef of de grote teen voelt dikker aan, en op een gegeven moment past de schoen niet meer goed. Ook typisch: pijn op een harde ondergrond en bij het afwikkelen van de voet.
Is wandelen goed bij artrose?
Ja, en het is een van de weinige maatregelen met stevig bewijs. Kraakbeen heeft geen bloedvaten en leeft van de wisselende druk bij bewegen. Wandelen op een vlakke ondergrond, in schoenen met een stevige zool, in een afstand die de volgende ochtend geen extra pijn geeft. Niet lopen leidt tot minder spierkracht en een stijver gewricht, en dat maakt de pijn juist erger.
Wat te doen tegen voetartrose?
Drie dingen in deze volgorde. Eerst de schoen en de zool: een stevige zool die het gewricht minder laat buigen, eventueel met een afwikkelbalk. Dan bewegen en de kracht in voet en kuit onderhouden. Als laatste pijnstilling, kortdurend en gericht. Een operatie komt pas in beeld als dit alles maanden heeft gedraaid.
Wat mag je niet doen als je artrose hebt?
Wekenlang stilzitten om het gewricht te sparen. Verder: schoenen met een slappe zool die het gewricht laten doorbuigen, hoge hakken bij artrose van de grote teen, en plotseling veel meer gaan lopen dan je gewend bent. De sprong in belasting is bijna altijd het probleem, niet de belasting zelf.
Welke schoenen zijn goed bij artrose in de voet?
Een schoen met een stevige, niet doorbuigende zool en genoeg ruimte in de voorvoet. Bij artrose van de grote teen helpt een zool die niet meebuigt het meest, omdat de pijn juist bij het afwikkelen ontstaat. Een podotherapeut kan er een zool in maken die de druk van het pijnlijke gewricht afhaalt.
Wanneer is een operatie nodig bij artrose in de voet?
Als pijn het lopen blijft beperken ondanks maanden van zolen, oefeningen en aangepaste schoenen. Bij de grote teen en de middenvoet wordt het gewricht meestal vastgezet, een arthrodese. Bij de enkel bestaat daarnaast de prothese. Vastzetten kost beweeglijkheid en levert een stabiel, pijnvrij gewricht op, wat in de voet vaak beter uitpakt dan het klinkt.
Wordt de podotherapeut vergoed?
Podotherapie zit niet in het basispakket, behalve bij een aantal specifieke aandoeningen zoals diabetes met een verhoogd voetrisico. Voor de rest is het een kwestie van je aanvullende verzekering. Fysiotherapie werkt anders: bij aandoeningen op de chronische lijst vergoedt de basisverzekering pas vanaf de 21e behandeling, de eerste twintig betaal je zelf of uit een aanvullend pakket.
Wat je hiervan onthoudt
Doe dit vandaag: pak de schoen die je het vaakst draagt en probeer de zool dubbel te vouwen. Lukt dat makkelijk, dan buigt hij ook mee bij elke stap, precies op het gewricht dat pijn doet. Eén paar met een stevige zool verandert vaak meer dan een maand oefeningen.
Voor de rest: bewegen is bij artrose in de voet geen risico maar onderdeel van de behandeling, en de operatie komt pas in beeld als zolen, schoenen en opbouw maanden de tijd hebben gehad.
Bronnen
Kloppenburg M., Kroon F.P., Blanco F.J. et al. (2019). 2018 update of the EULAR recommendations for the management of hand osteoarthritis. Annals of the Rheumatic Diseases, 78(1), 16-24. DOI: 10.1136/annrheumdis-2018-213826
Robinson W.H., Lepus C.M., Wang Q. et al. (2016). Low-grade inflammation as a key mediator of the pathogenesis of osteoarthritis. Nature Reviews Rheumatology, 12(10), 580-592. DOI: 10.1038/nrrheum.2016.136
Sanchez-Lopez E., Coras R., Torres A. et al. (2022). Synovial inflammation in osteoarthritis progression. Nature Reviews Rheumatology, 18(5), 258-275. DOI: 10.1038/s41584-022-00749-9
Wu R., Peng Q., Wang W. et al. (2024). Systematic review and network meta-analysis on the efficacy and safety of pharmacotherapy for hand osteoarthritis. PLOS ONE, 19(4), e0298774. DOI: 10.1371/journal.pone.0298774
Musorrofiti M.G., Bonifacio M., Cipolloni V. et al. (2026). The use of physical energy-based therapies in the management of osteoarthritis. Medicina, 62(6), 1119. DOI: 10.3390/medicina62061119
