Intercostaal neuralgie: zenuwpijn tussen je ribben, waar die vandaan komt en hoe lang die duurt

Active ton protocole
Vrouw van 57 die haar hand tegen de rechterkant van haar ribben drukt, met een tussenribzenuw in oranje zichtbaar langs een rechterrib

Intercostaal neuralgie is pijn van een zenuw die onder een rib loopt: een brandende of schietende pijn in een smalle band van je rug naar je borst, aan één kant, erger bij diep zuchten of hoesten. Meestal zit er een verrekte spier, een gebroken rib, een operatie of gordelroos achter. Hoe lang het duurt, hangt van die oorzaak af.

Pijn op je borst laat je eerst aan je hart denken, en terecht. Bij de huisarts komt zo’n pijn toch vaker van de borstwand. Hieronder lees je welke signalen 112 vragen en wat er gebeurt als de pijn niet overgaat.

Wat is intercostaal neuralgie?

Aan elke kant van je borstkas lopen twaalf zenuwen. Elk ervan verlaat het ruggenmerg tussen twee wervels, kruipt onder de onderrand van een rib en loopt rond tot aan het borstbeen, of bij de onderste tot in je buik. Ze geven gevoel aan de rib, de spieren ertussen en de huid erboven.

Bij een neuralgie doet de zenuw zelf pijn. Is hij gekneld, gerekt of ontstoken, dan voel je dat over zijn hele strook huid. Net als bij de ischiaszenuw in je been vertelt de plek van de pijn welke zenuw lijdt. Waarom, dat zegt ze nog niet.

Pijn tussen de ribben is een ruimer begrip. Ook een verkrampte tussenribspier of een gekneusde rib geeft die pijn, en beide kunnen de zenuw prikkelen die eronder loopt.

Anatomische plaat van de borstkas van opzij, met een tussenribzenuw in oranje langs de onderrand van een rib, van de wervelkolom tot de voorkant
De tussenribzenuw (oranje) loopt onder de onderrand van de rib, samen met een slagader en een ader. Daarom prikt een arts die de borstholte aanprikt altijd net boven een rib, nooit eronder.

Symptomen: een band van pijn rond je borstkas

Zenuwpijn voelt anders dan spierpijn. Brandend, schietend, als een elektrische schok of een messteek: ze begint in je rug en loopt aan één kant rond je borstkas, als een halve gordel.

Elke beweging van de borstkas maakt het erger: diep zuchten, hoesten, lachen, je omdraaien in bed. Je gaat vanzelf oppervlakkig ademen.

Eén teken wijst eerder naar de zenuw dan naar de spier: de huid zelf wordt gevoelig. Een shirt of de band van een bh die erlangs schuurt, kan pijn doen, terwijl stevige druk minder erg is. Soms voelt de huid juist doof aan.

Pijn in je ribben: zenuw, spier of hart?

Een meta-analyse van elf studies in de huisartsenpraktijk, samen ongeveer 6.500 patiënten, schreef 24,5 tot 49,8 procent van de pijn op de borst toe aan de borstwand, en 1,5 tot 3,6 procent aan een hartinfarct of een acuut coronair syndroom.

Volgens het overzicht van Swap en Nagurney maakt een stekende pijn die toeneemt bij inademen, verandert met je houding of opkomt als je erop drukt, een hartprobleem duidelijk minder waarschijnlijk. Pijn die bij inspanning komt of uitstraalt naar een schouder of je armen, maakt het juist waarschijnlijker.

Wat je voeltEerder zenuw of borstwandEerder hart of longen
Soort pijnBrandend, schietend, als een messteekKnellend, zwaar, alsof er iets op je borst ligt
Wat het opwektInademen, hoesten, je romp draaienInspanning, kou, emoties, een vette maaltijd
Drukken met een vingerWekt de pijn op één plek opGeen effect
Waar het heen gaatLangs een rib, als een halve gordelNaar je arm, kaak, nek of tussen je schouderbladen
Wat erbij hoortGevoelige huid, soms uitslagZweten, misselijkheid, benauwdheid, duizeligheid

Geen enkel teken is op zich genoeg. In een Zwitsers cohort van 672 patiënten kon de arts 71 procent van de borstwandpijn opwekken door te drukken, maar de beslisregel die daarop steunde, zag drie gevallen van stabiele angina pectoris toch voor borstwandpijn aan. Pijn die je met een vinger kunt opwekken, bewijst niet dat je hart in orde is.

Bel 112 bij pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst dat niet weggaat als je rustig gaat zitten, zeker als je ook een van deze dingen merkt:

  • uitstraling naar je linkerarm, beide armen, je nek of kaak, of tussen je schouderbladen;
  • zweten, misselijkheid of overgeven;
  • een grauwe kleur, snel ademen of benauwdheid;
  • duizeligheid of een licht gevoel in je hoofd.

Een scherpe pijn waarbij ademen moeilijk gaat, is een reden om direct de huisarts of de huisartsenpost te bellen. Links of rechts zegt weinig: die signalen zeggen meer.

Oorzaken: een ontstoken of een geprikkelde zenuw

De oorzaak bepaalt zowel de duur als de behandeling.

OorzaakSoortWat erop wijstGebruikelijke duur
GordelroosOntsteking door een virusBrandende band, na enkele dagen rode vlekjes en blaasjesBlaasjes drogen in 7 tot 10 dagen; langer dan 3 maanden pijn bij 5,8%, bij ouderen vaker
Na een operatie aan borstkas of borstBeschadigde zenuwPijn rond en onder het litteken, een doof plekjeNa een thoracotomie nog pijn bij 57% na 3 maanden, 47% na 6 maanden
DiabetesStofwisseling (zenuwwortels)Pijn als een gordel, zeer gevoelige huid, soms afvallenVaak maanden
Axiale spondyloartritis (Bechterew)Ontsteking van de gewrichtjes tussen ribben en wervelsNachtpijn, ochtendstijfheid, jonge volwasseneIn opvlammingen, met de reumatoloog
Verkeerde beweging, tillen, hoestbuiMechanisch (spier, gewrichtje tussen rib en wervel)Duidelijk begin, één pijnlijk punt, pijn bij bewegenDagen tot weken
Gekneusde of gebroken ribMechanisch (klap)Val, klap of heftig hoesten, erg pijnlijk bij drukkenEnkele weken
Ingezakte wervel, hernia in de borstwervels, tumorZeldzaam, niet missenNachtpijn, steeds erger, afvallen, eerder kankerAfhankelijk van de oorzaak, onderzoek nodig

Gordelroos, de belangrijkste ontstekingsoorzaak

Het waterpokkenvirus verlaat je lichaam nooit. Het slaapt in de zenuwknopen naast je ruggenmerg. Laat je afweer het afweten, dan wordt het wakker en reist het langs de zenuw naar de huid, met ontsteking en afgestorven zenuwcellen in zijn kielzog.

Moleculair beeld van een zenuwknoop waar varicella-zosterdeeltjes uit een zenuwcel treden en langs een ontstoken zenuwvezel in oranjerood afdalen
In grijs de zenuwcellen van de zenuwknoop, in paars het weer actieve varicella-zostervirus, in oranjerood de ontsteking. Een eerdere gordelroos beschermt niet helemaal: de kans op een tweede keer ligt tussen 1 en 6 procent, afhankelijk van de studie (Kawai, 2014).

De valkuil zit in de volgorde: de pijn komt vaak een paar dagen vóór de uitslag. Zit de gordelroos op je romp, dan krijg je volgens Thuisarts meestal geen virusremmers, maar een zalf zoals zinkzalf en paracetamol tegen de pijn, en geen ibuprofen of naproxen. Virusremmers zijn er voor gordelroos in je gezicht en voor wie een sterk verminderde afweer heeft.

In een Brits cohort van 119.413 mensen met gordelroos hield 5,8 procent langer dan 90 dagen pijn. Dat gebeurde vaker bij vrouwen, en bij mensen met een verminderde afweer, diabetes of overgewicht, of die rookten.

Na een operatie aan de borstkas of de borst

Bij een thoracotomie rekken de snede en de spreiders de tussenribzenuw op of drukken die af. Een meta-analyse van 17 studies vond chronische pijn bij 57 procent van de geopereerden na 3 maanden, en bij 47 procent na 6 maanden.

Mechanische en zeldzame oorzaken

Meestal zit er geen virus achter. Een verkeerde beweging, een doos scheef optillen, een hoest die blijft hangen: een tussenribspier verkrampt, een gewrichtje tussen rib en wervel zit vast, en de zenuw ernaast raakt geprikkeld. Pijn die je ’s nachts wakker maakt of week na week erger wordt, met koorts, afvallen of eerder kanker, vraagt onderzoek. Stijfheid ’s ochtends bij een jonge volwassene doet denken aan de ziekte van Bechterew, die ook de gewrichtjes tussen ribben en wervels kan ontsteken.

Hoe lang duurt intercostaal neuralgie, en gaat het over?

Een mechanische zenuwpijn zakt meestal binnen enkele dagen tot weken, zolang je blijft ademen en bewegen.

Na gordelroos spreken artsen van postherpetische neuralgie als de pijn langer dan drie maanden duurt. Volgens een overzicht van 130 studies krijgt 5 tot meer dan 30 procent van de mensen met gordelroos daarmee te maken, afhankelijk van de studie en de leeftijd. Meer dan 30 procent van hen heeft na een jaar nog pijn.

Waarom de pijn na gordelroos blijft

Tijdens de gordelroos ontsteken de zenuwknoop en de zenuw.
›
Zenuwvezels raken beschadigd, sommige sterven af.
›
De zenuw blijft pijn doorgeven als de huid al genezen is.
Hoe postherpetische neuralgie precies ontstaat, is nog niet helemaal duidelijk. Dat verklaart voor een deel waarom ze moeilijk te behandelen is (Gershon, 2015).

Wat helpt bij intercostaal neuralgie?

Is een hartprobleem uitgesloten, dan lijken de eerste stappen op elkaar.

De eerste dagen

01

Blijf bewegen

Relatieve rust, geen stilliggen: een borstkas die je vastzet, houdt de kramp in stand.

02

Adem af en toe diep en rustig

Een paar keer per dag helemaal doorademen, zeker na een gebroken rib, zodat er geen slijm in je longen blijft hangen.

03

Warmte, behalve op gordelroos

Een lauwe kruik ontspant de spier. Op blaasjes geen warmte, hooguit een zalf als zinkzalf.

04

Een kussen om te hoesten

Druk het tegen de pijnlijke kant: dan beweegt de borstwand minder.

05

Kijk elke ochtend naar je huid

Verschijnen er blaasjes, dan is het gordelroos. Zitten ze bij je oog, neus of oor, bel dan de huisarts.

Wordt de pijn erger ondanks deze stappen, of zakt ze niet binnen een paar dagen, laat haar dan aan je huisarts zien.
Man van 63 op de rand van een bank die een kussen tegen zijn borst drukt voordat hij hoest, met de tussenribzenuw in oranje zichtbaar onder een linkerrib
Hetzelfde gebaar leer je na een operatie aan de borstkas, om te hoesten zonder dat het litteken protesteert.

Medicijnen bij de huisarts

Bij een mechanische pijn is paracetamol vaak genoeg, of een paar dagen een ontstekingsremmer als je die mag gebruiken. Echte zenuwpijn reageert daar slecht op. Bij langdurige pijn na gordelroos noemt Thuisarts amitriptyline of nortriptyline in een lage dosis, en anders gabapentine. Ze werken pas na een paar weken. Pijncentra noemen ook pregabaline en capsaïcinecrème.

De pijnpoli: een blokkade van de tussenribzenuw

Helpt dat niet, dan kan je huisarts je naar een pijnpoli verwijzen. Daar volgt vaak eerst een proefblokkade: de pijnspecialist spuit onder echocontrole een verdovingsmiddel rond de zenuw, dat enkele uren werkt. Neemt je pijn duidelijk af, dan volgt een blokkade die langer werkt, met een ontstekingsremmer erbij, of met bevriezing of stroomstootjes via de punt van de naald.

De ingreep duurt meestal niet langer dan 20 minuten. Omdat het longvlies vlak onder de rib ligt, bestaat er een kleine kans op een klaplong. Ook TENS, lichte stroomstootjes via plakkers op de huid, staat op het lijstje. Een fysiotherapeut helpt bij het mechanische deel.

Gordelroos voorkomen, en je ontstekingsterrein

Gordelroos is de enige oorzaak die je echt kunt voorkomen. Volgens Thuisarts kun je de prikken krijgen vanaf 50 jaar, of vanaf 18 jaar als je een grotere kans hebt, bijvoorbeeld door hiv of een orgaantransplantatie. Het zijn 2 prikken met 2 tot 6 maanden ertussen, samen ongeveer 350 euro, en de meeste mensen betalen ze zelf. Zonder prikken houden 40 op de 10.000 mensen langdurig pijn na gordelroos, met de prikken 4.

De factoren die bij Forbes het risico op langdurige pijn verhoogden, roken, overgewicht en diabetes, houden alle drie een laaggradige ontsteking in stand. Bewegen, slapen en stoppen met roken genezen geen zenuwpijn. Het is wel het terrein waar je zelf invloed op hebt.

Voor de lange termijn combineert een formule die je ontstekingsbalans ondersteunt curcumine, boswellia, gember, quercetine en alfa-liponzuur. Het is een voedingssupplement: het behandelt geen gordelroos en geen zenuwpijn, en het wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding, en naast bloedverdunners, middelen tegen kanker of afweerremmers.

Veelgestelde vragen

Kan intercostaal neuralgie genezen worden?

Meestal wel. Een zenuwpijn door een verrekte spier of een gekneusde rib zakt binnen dagen tot weken. Na gordelroos of een operatie kan de pijn maanden blijven; medicijnen tegen zenuwpijn of een blokkade helpen dan vaak.

Hoe kom je het snelst van zenuwpijn af?

Door de oorzaak aan te pakken. Bij een mechanische pijn: blijven bewegen, warmte en kort paracetamol. Echte zenuwpijn reageert slecht op gewone pijnstillers; je huisarts kan amitriptyline of gabapentine voorschrijven, die na een paar weken gaan werken.

Wat zijn de symptomen van een beknelde zenuw in de ribben?

Een brandende, schietende of stekende pijn in een smalle band van je rug naar je borst, aan één kant. Diep inademen, hoesten of draaien maakt het erger, en de huid erboven kan overgevoelig of juist doof zijn. Drukkende pijn met zweten of uitstraling naar je arm is een reden om 112 te bellen.

Wat is de oorzaak van pijn in mijn ribben?

Meestal de borstwand zelf: een verkrampte tussenribspier, een vastzittend gewrichtje tussen rib en wervel, een gekneusde of gebroken rib. Verder gordelroos, een litteken na een operatie of, zeldzamer, een ontsteking van het ribkraakbeen. Pijn die drukt en in rust niet weggaat, laat je eerst op je hart nakijken.


Bronnen

Haasenritter J., Biroga T., Keunecke C. e.a. (2015). Causes of chest pain in primary care: a systematic review and meta-analysis. Croatian Medical Journal, 56(5), 422-430. DOI: 10.3325/cmj.2015.56.422

Ronga A., Vaucher P., Haasenritter J. e.a. (2012). Development and validation of a clinical prediction rule for chest wall syndrome in primary care. BMC Family Practice, 13, 74. DOI: 10.1186/1471-2296-13-74

Swap C.J., Nagurney J.T. (2005). Value and limitations of chest pain history in the evaluation of patients with suspected acute coronary syndromes. JAMA, 294(20), 2623-2629. DOI: 10.1001/jama.294.20.2623

Gershon A.A., Breuer J., Cohen J.I. e.a. (2015). Varicella zoster virus infection. Nature Reviews Disease Primers, 1, 15016. DOI: 10.1038/nrdp.2015.16

Kawai K., Gebremeskel B.G., Acosta C.J. (2014). Systematic review of incidence and complications of herpes zoster: towards a global perspective. BMJ Open, 4(6), e004833. DOI: 10.1136/bmjopen-2014-004833

Forbes H.J., Bhaskaran K., Thomas S.L. e.a. (2016). Quantification of risk factors for postherpetic neuralgia in herpes zoster patients. Neurology, 87(1), 94-102. DOI: 10.1212/WNL.0000000000002808

Bayman E.O., Brennan T.J. (2014). Incidence and severity of chronic pain at 3 and 6 months after thoracotomy: meta-analysis. The Journal of Pain, 15(9), 887-897. DOI: 10.1016/j.jpain.2014.06.005

0