Een slijmbeursontsteking in de elleboog, of bursitis olecrani, is een ontstoken kussentje op de punt van je elleboog dat zich vult met vocht. Twee keer op de drie zit er geen bacterie achter en zakt de bult binnen 2 tot 4 weken als je niet meer leunt. Is je elleboog rood en warm en voel je je ziek, bel dan meteen de huisarts.
De aanpak begint bijna altijd bij jezelf, en anders bij de huisarts. Wat de behandeling bepaalt, is de vorm: geprikkeld door leunen, ontstoken door een ziekte als jicht, of geïnfecteerd. Hieronder lees je hoe je ze uit elkaar houdt, en wat de onderzoeken zeggen over drukverband, punctie en prik.
Wat is een slijmbeursontsteking in de elleboog?
Op de punt van je elleboog, vlak onder de huid, ligt een plat zakje: de slijmbeurs. Er zitten maar een paar druppels vocht in, net genoeg om je huid soepel over het bot te laten glijden als je je arm buigt. Normaal voel je hem niet.
Raakt dat zakje geprikkeld, dan ontsteekt de binnenwand. Die wordt dikker, de kleine bloedvaatjes zetten uit, ontstekingscellen stromen toe en het zakje maakt sneller vocht aan dan het kan afvoeren. Zo ontstaat de zachte bult, soms zo groot als een ei, die artsen bursitis olecrani noemen. Ook zonder bacterie is dat een ontstekingsreactie. En die moet tot rust komen.
Deze slijmbeurs ligt oppervlakkig. In de schouder zit hij diep onder het schouderdak en de deltaspier, en zie je zelden een zwelling, zoals we uitleggen bij slijmbeursontsteking in de schouder. Bij de elleboog zie je de bult meteen, en kunnen bacteriën van de huid er ook makkelijker bij.
Slijmbeurs of tennisarm?
Een slijmbeursontsteking zit aan de achterkant, op de botpunt, en je ziet hem. Een tennisarm zit aan de buitenkant van de elleboog: er zwelt niets op, maar een hand geven of een kop koffie optillen doet pijn. Bij de een gaat het om een slijmbeurs, bij de ander om een pees, en ze vragen een andere aanpak.
Hoe krijg je een slijmbeursontsteking in de elleboog?
Vier oorzaken komen steeds terug. De eerste verklaart de meeste gevallen.
Lang of vaak leunen. Uren met je ellebogen op een bureau, een armleuning of het portier van de auto. De bijnaam studentenelleboog zegt genoeg. Tegelzetters, loodgieters en monteurs steunen ook veel op hun ellebogen, net als turners en judoka’s.
Een stoot of val. Een harde klap op de elleboog laat de slijmbeurs een beetje bloeden, waarna hij volloopt.
Een ontstekingsziekte. Bij jicht slaan kristallen van urinezuur neer in de slijmbeurs, bij chondrocalcinose kalkkristallen. Reumatoïde artritis ontsteekt de slijmbeurs zoals ze gewrichten ontsteekt. De bult is dan het zichtbare deel van een breder ontstekingsbeeld.
Een bacterie. Een schaafwondje of een opengekrabd plekje is genoeg. Volgens Thuisarts is de kans groter als je eczeem of psoriasis hebt, diabetes of een nierziekte, of medicijnen gebruikt die je afweer remmen.
Een overzicht van 52 publicaties zette het profiel op een rij, elleboog en knie samen: minstens 10 gevallen per 100.000 inwoners per jaar, in 80 procent van de gevallen mannen, meestal tussen 40 en 60 jaar, en ongeveer een derde met een bacterie. Het Amphia Ziekenhuis in Breda noemt in zijn folder hetzelfde aandeel, 30 procent. Hoe zwaar het leunen weegt, zie je in het Israëlische leger. Bij 2.692 soldaten met een slijmbeursontsteking in tien jaar lag het aantal nieuwe gevallen in de gevechtseenheden op 97 per 100.000 per jaar, meer dan drie keer het legergemiddelde.
Met of zonder bacterie: welke vorm heb jij?
Dat is de vraag waar alles van afhangt. De tabel zet de drie vormen naast elkaar.
| Vorm | Wat je merkt | Punctie | Antibiotica | Gebruikelijke duur |
|---|---|---|---|---|
| Zonder bacterie, door leunen of een stoot | Zachte bult op de punt van de elleboog, weinig pijn, huid normaal of wat rood, buigen en strekken gaan goed | Niet standaard, wel bij twijfel of als de bult blijft | Nee | 2 tot 4 weken als je niet meer leunt, maanden als je doorgaat |
| Bij een ontstekingsziekte (jicht, reuma) | Meer pijn, huid soms rozig, vaak ook andere gewrichten of beide ellebogen | Ja, om kristallen te zoeken | Nee | Zolang de opvlamming duurt, met terugval zolang de ziekte niet behandeld is |
| Door een bacterie (septisch) | Elleboog rood, warm en pijnlijk bij aanraken, vaak een wondje, soms koorts of een pijnlijke klier in de oksel | Ja, liefst vóór de antibiotica, om het vocht te kweken | Ja, als tabletten of via een infuus | Enkele dagen tot weken behandeling, een operatie als de infectie niet wijkt |
Een overzichtsstudie die een behandelschema opstelde, noemt drie signalen die op een bacterie wijzen: koorts boven 37,8 °C, een huid boven de slijmbeurs die 2,2 °C warmer is dan bij de andere elleboog, en een wondje. Bij twijfel zuigt de arts wat vocht op. Troebel vocht, meer dan 3.000 witte bloedcellen per microliter waarvan meer dan de helft neutrofielen, en minder dan half zoveel suiker als in je bloed: dat wijst op een infectie, die de kweek dan bevestigt.
Wanneer bel je meteen de huisarts?
Thuisarts, de patiëntensite van de huisartsen, noemt vier situaties waarin je direct de huisarts of de huisartsenpost belt. Je elleboog is dik en warm en je voelt je ziek of hebt koorts. Hij wordt binnen een of twee dagen snel dikker en warmer. Er zit een wondje op. Of je voelt een pijnlijke bobbel in je oksel. Reken niet op koorts alleen, want die kan in het begin ontbreken. Heb je diabetes of slik je medicijnen die je afweer remmen, wacht dan nog minder lang.
Wat helpt bij een slijmbeursontsteking in de elleboog?
Zonder bacterie komt de aanpak neer op één zin: haal de oorzaak weg en help de slijmbeurs zichzelf te legen. Ingrepen met een naald komen pas daarna, en alleen als ze iets toevoegen.
Niet leunen, koelen en een drukverband
Stoppen met leunen is de voorwaarde voor al het andere. Zolang je op je elleboog blijft steunen, blijft de slijmbeurs vocht maken. Thuisarts raadt een elleboogbeschermer of een kussentje aan als je werk of sport het leunen niet toelaat, en zegt erbij dat je je arm verder gewoon mag gebruiken.
Koelen helpt de eerste dagen tegen pijn en zwelling: ijs in een doek, nooit direct op de huid. Een elastisch verband over een dik kompres drukt de wanden van de slijmbeurs tegen elkaar en remt het vollopen. In het onderzoek verderop deed zo’n verband het even goed als de naald.
De eerste vier weken bij een slijmbeurs zonder bacterie
Dag 1: niet meer leunen
Geen elleboog meer op het bureau of het portier. Een gevoerde elleboogbeschermer vangt de punt op als je werk dat vraagt.
Eerste dagen: drukken en koelen
Een elastisch verband over een dik kompres, overdag. IJs in een doek, een kwartier, twee tot drie keer per dag.
Elke avond: kijk naar je huid
Roodheid die groter wordt, warmte, meer pijn, een wondje dat lekt: bel dezelfde dag de huisarts.
Na 4 weken: de balans
Is de bult duidelijk kleiner, blijf de elleboog dan beschermen. Is er niets veranderd, bel dan de huisarts.
Pijnstillers
Heb je veel pijn, begin dan met paracetamol: dat werkt meestal goed en geeft de minste bijwerkingen. Ibuprofen, diclofenac of naproxen kunnen ook helpen, met meer kans op bijwerkingen. Ben je ouder of gebruik je andere medicijnen, vraag het dan eerst aan je huisarts of apotheker.
Punctie of prik: wat de onderzoeken laten zien
De bult met een naald leegzuigen lijkt de logische stap. De cijfers zijn minder duidelijk. In een gerandomiseerd onderzoek in twee ziekenhuizen kregen 90 mensen met een slijmbeursontsteking zonder bacterie een drukverband met een ontstekingsremmer, een punctie, of een punctie gevolgd door een prik met corticosteroïd.
Slijmbeurs zonder bacterie: verdwenen na 4 weken
Na 4 weken deed het verband het dus even goed als beide behandelingen met de naald. Alleen leegzuigen deed het zelfs iets minder, omdat de slijmbeurs weer volloopt zolang hij ontstoken is. Eén detail is voor jou van belang. De enige factor die samenhing met falen, was de tijd voordat er iets gebeurde: wie niet genas, liep er al 6 weken mee rond, tegen 4 weken bij de anderen.
De prik versnelt, maar heeft een prijs. Een oudere studie volgde 47 mensen gemiddeld 31 maanden: 22 kregen een punctie, 25 een prik. Die laatsten genazen snel, vaak binnen een week, maar kregen 3 infecties, 5 keer een dunne, ingezakte huid en 7 keer blijvende pijn op de elleboogpunt. De gepuncteerde groep genas trager, zonder complicaties. Een systematisch overzicht uit 2023 komt op hetzelfde uit: een prik kort de klachten in, maar hoort bij de hardnekkige gevallen. Thuisarts gaat nog verder en raadt de prik af, omdat goed bewijs ontbreekt en er een bacterie in de slijmbeurs kan komen.
Een punctie heeft vooral zin om te weten wat er aan de hand is, als de vorm niet duidelijk is.
Hoe lang duurt een slijmbeursontsteking in de elleboog?
Een slijmbeursontsteking zonder bacterie die je vroeg ontziet, is meestal na 2 tot 4 weken flink geslonken. In het onderzoek met de drie behandelingen lag de mediane tijd tot de bult weg was tussen 2,3 en 3,2 weken. Blijf je leunen, dan verandert alles. In het Israëlische leger, waar steunen op de grond bij de training hoort, duurden de klachten gemiddeld 17,6 weken, ruim vier maanden.
Blijft er wat vocht zitten, dan is dat volgens Thuisarts op zich niet erg.
Wanneer is een operatie nodig?
Bij een bacterie
Een slijmbeursontsteking door een bacterie wordt behandeld met antibiotica, meestal gericht op een stafylokok, de bacterie die het vaakst gevonden wordt. Maak de kuur af, ook als je je eerder beter voelt. Voel je je zieker, of is het na 3 dagen medicijnen niet beter, bel dan opnieuw de huisarts.
Moet je worden opgenomen, dan kan de chirurg de slijmbeurs weghalen. Een onderzoek in Genève bij 164 patiënten, van wie 130 met een elleboog, vergeleek twee manieren van opereren. De slijmbeurs weghalen en de huid in dezelfde operatie sluiten, gevolgd door 7 dagen antibiotica als tabletten, mislukte bij 10 procent, tegen 16 procent bij een operatie in twee stappen; dat verschil is niet significant. De wond aan de elleboog ging bij 1 op de 66 patiënten weer open in de eerste groep, tegen 9 op de 64 in de tweede.
Bij een slijmbeurs die steeds terugkomt
Blijf je veel pijn houden of komt de ontsteking steeds terug, dan kun je met je huisarts bespreken of een operatie zin heeft. Licht is die ingreep niet. Van 191 mensen die tussen 2002 en 2018 werden geopereerd, moest 11,5 procent opnieuw onder het mes; 4,2 procent had een wond die traag genas, en evenveel een infectie van het bot eronder. De huid op de elleboogpunt staat bij elke buiging gespannen en geneest slecht, en heroperaties kwamen vaker voor bij reumatoïde artritis of diabetes.
Na zo’n operatie krijg je in het Amphia Ziekenhuis meestal 2 tot 3 weken een drukverband, soms gips. De achterkant van de elleboog kan daarna nog 8 tot 12 weken dik blijven, omdat de holte van de slijmbeurs zich met wondvocht vult.
Zelf doen: terugval voorkomen en je ontstekingsterrein
Geen enkel kruid of kompres heeft laten zien dat het de bult sneller leegmaakt. Prik of knijp hem nooit zelf open: zo geef je een bacterie vrij spel.
Voorkomen telt net zo zwaar: een gevoerde elleboogbeschermer, een zacht kussen op de armleuning, een werkplek waar je niet meer op de punt van je elleboog steunt. Bij de Israëlische soldaten zagen de onderzoekers in bescherming de meest veelbelovende aanpak.
Komt de ontsteking in golven terug, of hoort ze bij jicht of reuma, dan is de bult een signaal van een breder ontstekingsbeeld. Dan loont het om ook naar dat terrein te kijken, van de behandeling van je jicht tot de leefstijl die een laaggradige ontsteking gaande houdt.
Op dat terrein richt zich ons supplement voor je gewrichten met vijf gestandaardiseerde extracten: curcumine (Longvida), boswellia, gember, quercetine en alfa-liponzuur. Het ondersteunt bescherming en drukverband, maar leegt geen slijmbeurs en vervangt geen behandeling van jicht of een infectie. Het wordt afgeraden als je diabetes hebt, zwanger bent of bloedverdunners gebruikt: overleg met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een slijmbeursontsteking in je elleboog?
Zonder bacterie is de bult meestal binnen 2 tot 4 weken flink kleiner, als je niet meer op je elleboog leunt. Blijf je leunen of stoten, dan kan het maanden duren. Is je elleboog na 4 weken niet duidelijk beter, of wordt de pijn erger, bel dan de huisarts.
Wat moet je niet doen bij een slijmbeursontsteking in je elleboog?
Blijf niet op de punt van je elleboog leunen, en prik of knijp de bult nooit zelf open: zo kan er een bacterie in komen. Een prik met corticosteroïd raadt Thuisarts af. Je arm verder gebruiken mag gewoon, ook als helemaal buigen wat stijf aanvoelt.
Hoe weet je dat je een slijmbeursontsteking in je elleboog hebt?
Je ziet en voelt een zachte, ronde bult op de punt van je elleboog, soms zo groot als een ei, terwijl buigen en strekken meestal gewoon gaan. Is de bult rood, warm en pijnlijk, zit er een wondje op of voel je je ziek, dan kan er een bacterie in zitten: bel dan meteen de huisarts.
Wat is een chronische slijmbeursontsteking?
Zo heet een slijmbeursontsteking die maanden blijft of steeds terugkomt, meestal omdat het leunen of stoten doorgaat. De wand van de slijmbeurs wordt dikker en de bult voelt steviger aan. Bescherming blijft de basis. Helpt dat niet en heb je er veel last van, dan kan een chirurg de slijmbeurs weghalen.
Wat je hiervan onthoudt
Een slijmbeursontsteking in de elleboog is een ontstoken slijmbeurs, geen gewrichtsziekte. Meestal zit er geen bacterie achter en zakt de bult binnen enkele weken als je niet meer leunt; een drukverband doet het even goed als de naald. Een rode, warme elleboog met koorts laat je dezelfde dag zien.
Bronnen
Baumbach S.F., Lobo C.M., Badyine I. e.a. (2014). Prepatellar and olecranon bursitis: literature review and development of a treatment algorithm. Archives of Orthopaedic and Trauma Surgery, 134(3), 359-370. DOI: 10.1007/s00402-013-1882-7
Kim J.Y., Chung S.W., Kim J.H. e.a. (2016). A randomized trial among compression plus nonsteroidal antiinflammatory drugs, aspiration, and aspiration with steroid injection for nonseptic olecranon bursitis. Clinical Orthopaedics and Related Research, 474(3), 776-783. DOI: 10.1007/s11999-015-4579-0
Weinstein P.S., Canoso J.J., Wohlgethan J.R. (1984). Long-term follow-up of corticosteroid injection for traumatic olecranon bursitis. Annals of the Rheumatic Diseases, 43(1), 44-46. DOI: 10.1136/ard.43.1.44
Kaur I.P., Mughal M.S., Aslam F. e.a. (2023). Non-surgical treatment of aseptic olecranon bursitis: a systematic review. Reumatología Clínica (English Edition), 19(9), 482-487. DOI: 10.1016/j.reumae.2023.05.004
Schermann H., Karakis I., Dolkart O. e.a. (2017). Olecranon bursitis in a military population: epidemiology and evidence for prolonged morbidity in combat recruits. Military Medicine, 182(9), e1976-e1980. DOI: 10.7205/MILMED-D-16-00402
Uçkay I., von Dach E., Perez C. e.a. (2017). One- vs 2-stage bursectomy for septic olecranon and prepatellar bursitis. Mayo Clinic Proceedings, 92(7), 1061-1069. DOI: 10.1016/j.mayocp.2017.03.011
Germawi L., Westenberg R.F., Wang F. e.a. (2021). Factors associated with revision surgery for olecranon bursitis after bursectomy. Journal of Shoulder and Elbow Surgery, 30(5), 1135-1141. DOI: 10.1016/j.jse.2020.09.033